Shenzhou 1 () – pierwszy, bezzałogowy lot testowy chińskiego statku kosmicznego Shenzhou oraz pierwszy lot unowocześnionej rakiety nośnej Chang Zheng 2F. Start nastąpił 20 listopada 1999 roku o godzinie 06:30 czasu pekińskiego z Centrum Startowego Satelitów Jiuquan. Po wykonaniu 14 okrążeń Ziemi, kapsuła powrotna z powodzeniem wylądowała 21 listopada na terenie Mongolii Wewnętrznej.
Tło historyczne i cele misji Chiński program załogowych lotów kosmicznych został formalnie zatwierdzony przez rząd 21 września 1992 roku pod kryptonimem Projekt 921. Głównym celem wyznaczonym przez dowództwo inżynieryjne było przeprowadzenie bezzałogowego lotu statku kosmicznego, aby zrealizować ten cel już przed końcem 1999 roku, użyto statku pierwotnie zbudowanego do naziemnych testów elektrycznych. Z tego też powodu statek Shenzhou 1 różnił się konstrukcyjnie od późniejszych statków Shenzhou.
Głównym celem misji było sprawdzenie wydajności i niezawodności rakiety nośnej Chang Zheng 2F, a także weryfikacja podstawowych funkcji statku Shenzhou 1 takich jak separacja modułów, kontrola położenia oraz wejście w ziemską atmosferę.
Misja wymagała ukończenia rozbudowanej infrastruktury, w tym nowego stanowiska startowego w Centrum Startowym Satelitów Jiuquan, zbudowanego w latach 1994-1997, Pekińskiego Centrum Kontroli Lotów Kosmicznych oraz czterech statków śledzących klasy Yuanwang. W lipcu 1999 roku statek dotarł do Centrum Startowego, choć chińscy oficjele zapowiadali start na październik, doszło do opóźnień. Pojawiły się doniesienia o eksplozji materiałów pędnych w Centrum Startowym, czemu władze chińskie zaprzeczyły. Pewnym jest natomiast, że w październiku wykryto usterkę żyroskopu oraz aparatury kontroli środowiska w statku. Aby usunąć awarię, inżynierowie musieli zaryzykować demontaż osłony termicznej. Naprawa przebiegła pomyślnie, ale opóźniła start o 10 dni. Dodatkowo, z powodu przewidywanego roju meteorów z roju Leonidów, start przesunięto o kolejne dwa dni.
Przebieg misji Rakieta Chang Zheng 2F wystartowała 20 listopada 1999 roku o 06:30 czasu pekińskiego, a po około 10 minutach statek Shenzhou odłączył się od rakiety, wchodząc na orbitę okołoziemską. Podczas swojego lotu statek utrzymywał prawidłową orientację, a także z powodzeniem przetestowano systemy komunikacyjne i pomyślnie przeprowadzono próbny zapłon silnika.
Podczas 13. okrążenia Ziemi, naziemne stacje w Weinan i Qingdao oraz statek Yuanwang 2 próbowały wysłać komendę powrotu, jednak wszystkie próby zakończyły się niepowodzeniem. Podczas 14. orbity pozostała tylko jedna, trwająca zaledwie minutę szansa na przesłanie instrukcji przez statek Yuanwang 3 znajdujący się na południowym Atlantyku. 21 listopada o godzinie 02:52, na zaledwie 10 sekund przed minięciem okna czasowego, udało się pomyślnie wgrać dane awaryjne i zainicjować procedurę deorbitacji.
Nad Atlantykiem moduł orbitalny oddzielił się od reszty statku, a na wysokości 140 kilometrów nad stacją w Karaczi w Pakistanie, moduł powrotny oddzielił się od modułu napędowego i wszedł w ziemską atmosferę. Na wysokości około 10 kilometrów otworzyły się spadochrony, a 1,2 metra nad ziemią uruchomiono silniki hamujące. 21 listopada 1999 roku o godzinie 03:41 czasu pekińskiego kapsuła wylądowała bezpiecznie w Siziwang Qi w Mongolii Wewnętrznej, około 12 kilometrów od wcześniej zaplanowanego punktu.
Przypisy
Kategoria:Program Shenzhou Kategoria:Loty kosmiczne w 1999