25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy – polski dramat sensacyjny z 2020 roku w reżyserii Jana Holoubka, powstały na podstawie scenariusza Andrzeja Gołdy. Film opisuje sprawę Tomasza Komendy (odtwórca roli – Piotr Trojan), który niesłusznie został skazany za gwałt i zabójstwo 15-letniej dziewczyny na karę 25 lat pozbawienia wolności. Po 18 latach pobytu Tomasza Komendy w zakładzie karnym prokuratorzy i policjant postanowili odkryć prawdę stojącą za zagadkową sprawą zatrzymanego. Film odniósł sukces artystyczny i komercyjny, zbierając do połowy października 2020 roku widownię liczącą 600 tysięcy widzów oraz otrzymując cztery statuetki podczas Koszalińskiego Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”, a także siedem Orłów, w tym za najlepszą reżyserię i najlepszą główną rolę męską.

Obsada Role główne AktorRolaPiotr TrojanTomasz KomendaAgata KuleszaTeresa Klemańska, matka Tomasza KomendyDariusz ChojnackiRemigiusz KorejwoJan Fryczwięzień „Stary”Łukasz Lewandowskiprokurator Robert TomankiewiczMagdalena RóżczkaKatarzyna Korejwo, żona RemigiuszaAndrzej Konopkakomisarz TołoczkoMikołaj Chroboczekprokurator Dariusz SobieskiJulian Świeżewskiinspektor Bogusław PilasAdam Nawojczykprokurator Stanisław Kostrzyna Źródło: Filmpolski.pl.

Role drugoplanowe AktorRolaAktorRolaStanisław LinowskiPiotrJoanna GonschoreksklepowaPiotr SzekowskiGerardKrzysztof Grabowskimecenas WailAdam KupajKrzysztofAdam HutyraoddziałowyEwelina StarejkiPawłowskaPiotr JamrógosadzonyArtur SterankoMirosław KlemańskiAleksander JaniszewskigośćMałgorzata RudzkaMalczewskaMila Jankowskastarsza córka GerardaSebastian PawlakMalczewskiKaja Karpamłodsza córka GerardaMagdalena OsińskaMarysia MalczewskaHanna Knyziakpani ze świetlicyBartosz BieleniaKrzysiek PyziorAndrzej Kordosfunkcjonariusz policjiDariusz Toczekredaktor Grzegorz GłuszakIreneusz KoziołprofosJacek BelerWięzień „Słodki”Małgorzata Kozłowskakoleżanka MarysiElżbieta Okupskababcia Tomasza KomendyBartłomiej Kratwłaściciel myjniSebastian Stankiewiczwięzień „Gruby”Mirosław KropielnickioddziałowyNel KaczmarekOlaAgnieszka Krukównasędzia Sądu NajwyższegoHalina Bartosikpani w sklepieEwa Kurekpani z archiwumElżbieta Bieniaspełnomocniczka MalczewskichSzymon Kuśmidersędzia dający sankcje społeczneMateusz Bożek12-letni PiotruśAnita Lotkokoleżanka MarysiArkadiusz Brykalskiprzewodniczący sąduPiotr Łukaszczyksędzia wydający wyrok skazujący na karę 15 lat pozbawienia wolnościSzymon Bujakchłopak OliPiotr ŁukawskigośćWiesław Cichysędzia NowińskiPaweł Łęskiklient WailaNoah Culbreth5-letni PiotruśWojciech Machnickisędzia komisji do spraw zwolnieńKatarzyna Cynkeżona PyzioraKonrad MarszałekgośćMichał Czernecki„Paker”Mateusz Malecki więzieńMariusz Dzurykfunkcjonariusz polskiej policjiTomasz NamiotkoAmelia Dążałowiczcórka GerardaPiotr Nowak„Wychowek”Marcin Fabisiak-Chojnacki osadzonyStanisław OsioraosadzonySławomir FederowiczFeliks Probola KrystianPaweł FerensAdam PrzybylskiSebastian Figatkolega MarysiAgata PruchniewskaKobietaGrzegorz Przybyłdowódca zmianyEmilia Puczkocóreczka GerardaAgnieszka Radzikowskasekretarka BigajaIwo Rajski8-letni PiotruśJacek Redatechnik policyjnyBożena RudnikprotokolantkaAntoni Sałajwięzień „Ziuta”Jacek Sałajfunkcjonariusz policjiAdam SikorawięzieńZofia StafiejJustyna KołeckaIreneusz Tatko funkcjonariusz policjiKamila UrzędowskaMagdaTomasz TarnowskiJuliusz Krzysztof Waruneksąsiad z MiłoszycMariusz WęgłowskiwięzieńNikodem WodzyńskiOlek KorejwoNatalia WolskaIsia KorejwoTymoteusz WoźniakDJ w dyskotece „Alpina”Szymon Wróblewskistrażnik sądowyDaniel Wrzosekfunkcjonariusz policjiKrzysztof Zarzyckichłopak w dyskotece „Alpina”Małgorzata Zawadzkakobieta u PawłowskiejMarek Dyjak„Łysol”VieniowięzieńTomasz Komendaon sam Źródło: Filmweb

Produkcja Scenarzystą 25 lat niewinności był dziennikarz Andrzej Gołda. Gdy Tomasz Komenda w 2018 roku wyszedł na wolność po uniewinnieniu, Gołda próbował się z nim skontaktować. Początkowo, jak podkreślał scenarzysta, Komenda „był nieufny i nie chciał tej historii widzieć na ekranie”. Zbierając wspomnienia Komendy z pobytu w więzieniu, scenarzysta uzupełnił je własną wiedzą o realiach więziennych, wskutek czego „szereg zdarzeń jest wykreowany, ale zgodny z tym, co się wydarzyło”. Gołda podkreślał, że „chodzi tutaj bardziej o prawdę emocjonalną i psychologiczną bohatera, niż detaliczne pokazywanie szczegółów”.

Reżyser filmu, Jan Holoubek, pracował przedtem nad serialem telewizyjnym Rojst i nie miał doświadczenia w realizacji filmów pełnometrażowych. Holoubek opisywał cel swojego debiutu fabularnego następująco:

To, że Tomek Komenda odsiedział 18 lat za zbrodnię, której nie popełnił, wiedzą niemal wszyscy. Natomiast mało kto wie o kulisach sprawy i trójce bohaterów, którzy ryzykując niemal wszystko, wyciągnęli go z więziennego piekła. Historia Tomka w szerszym kontekście uczy, że choćbyśmy popadli w największe życiowe tarapaty, sytuację wydawać by się mogło absolutnie bez wyjścia, zawsze istnieje możliwość, że pojawi się ktoś, kto wyciągnie do nas dłoń. Chciałbym, żeby nasz film dał nadzieję wszystkim tym, którzy myślą, że nie ma dla nich już szans.

Główną rolę Tomasza Komendy zagrał specjalizujący się dotąd w rolach drugoplanowych aktor Piotr Trojan. Wyłoniony on został podczas internetowego castingu z reżyserem. Później sceny z kandydatami do roli odgrywała Agata Kulesza, której Holoubek zaproponował – ku jej zaskoczeniu – rolę matki oskarżonego.

Film zrealizowany został na terenie Warszawy, Zabrza oraz Wrocławia. Kazik Staszewski nagrał piosenkę promującą film – singiel „25 lat niewinności”, który w sierpniu 2020 roku w serwisie internetowym YouTube miał ponad dwa miliony wyświetleń.

Odbiór Film 25 lat niewinności odniósł sukces komercyjny i artystyczny. Na ten pierwszy składała się wysoka frekwencja kinowa. Już w ciągu pierwszego weekendu od premiery film zgromadził w kinach ponad 125 tysięcy widzów. Do połowy października 2020 roku 25 lat niewinności łącznie obejrzało około 600 tysięcy widzów.

Piotr Guszkowski z „Gazety Wyborczej” chwalił kreacje Agaty Kuleszy oraz Piotra Trojana. Zdaniem Guszkowskiego Trojan wiarygodnie wcielił się w postać, w której oczach „gaśnie nadzieja, odbierana za każdym razem, gdy tylko Komenda zdąży uwierzyć, że koszmar wreszcie się skończy”. Barbara Hollender na łamach „Rzeczpospolitej” pisała, że Holoubek stworzył „bolesny, surowy film”, a zarazem „opowieść o systemie sprawiedliwości, ale też o relacji matki i syna, która pozwoliła im przetrwać wieloletnią traumę”. Paweł Piotrowicz z portalu Onet.pl twierdził, że: „Film wciąga od pierwszych minut, nakręcony jest z werwą i polotem, nie brakuje w nim scen poruszających i brutalnych”.

Michał Piepiórka z portalu Bliżej Ekranu pisał, iż ewentualną wadą filmu jest brak silniejszego zaakcentowania tła społecznego, które uczyniło Komendę kozłem ofiarnym: „Dla niektórych ludzi przez niemal 20 ostatnich lat nic się nie zmieniło – nie skorzystali oni na rozwoju gospodarczym, nie zauważyli wstąpienia do Unii, w żaden sposób się nie dorobili. Takich osób nie stać na dobrego adwokata, który odpowiednio zweryfikuje dowody i nie pozwoli zaszczuć swojego klienta pod dyktando policji”. W tym sensie „otrzymujemy raczej mocną i emocjonalną historię osobistego dramatu, a nie film bezpardonowo oskarżający system sprawiedliwości”. Bardziej krytyczny wobec filmu Marcin Prymas z magazynu Pełna Sala przyrównał 25 lat niewinności do filmów biograficznych taśmowo tworzonych przez TVN pod szyldem Prawdziwe historie: „To inscenizacja, zbiór z różnych powodów istotnych, lecz niespecjalnie ze sobą powiązanych narracyjnie scen, tudzież po prostu wierna adaptacja faktów”.

Tomasz Raczkowski z portalu Film.org.pl podsumowywał, że twórcy filmu: „Oddają symboliczną sprawiedliwość Komendzie, a nawet jeśli są dość zachowawczy (by nie powiedzieć przesadnie ostrożni) w krytyce systemu, który go zniszczył, to po seansie na pewno nie wychodzi się z kina mniej wyczulonym na możliwość krzywdy wyrządzanej jednostce przez patologiczny aparat państwowy”.

Nagrody i nominacje RokFestiwalNagrodaKategoriaRezultat 2020 Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” Jantar (Konkurs Pełnometrażowych Debiutów Fabularnych)Najlepszy scenariusz (Andrzej Gołda) Wygrana Najlepsza główna rola męska (Piotr Trojan)Najlepsze zdjęcia (Bartłomiej Kaczmarek)Najlepsza reżyseria (Jan Holoubek)Konkurs główny (Jan Holoubek) Nominacja Nagroda PublicznościNajlepszy film pełnometrażowy Wygrana Festiwal EnergaCamerimage EnergaCamerimageDebiut reżyserski (Jan Holoubek) 2021 23. ceremonia wręczenia Orłów Polska Nagroda Filmowa Najlepszy film Nominacja Najlepsza główna rola męska (Piotr Trojan) WygranaNajlepsza główna rola kobieca (Agata Kulesza)Najlepsza reżyseria (Jan Holoubek)Najlepszy scenariusz (Andrzej Gołda) NominacjaNajlepsza drugoplanowa rola męska (Andrzej Konopka)Najlepsza drugoplanowa rola męska (Jan Frycz) WygranaNajlepsza drugoplanowa rola kobieca (Magdalena Różczka) NominacjaNajlepsza scenografia (Maciej Fajst)Najlepsze kostiumy (Weronika Orlińska)Najlepsza charakteryzacja (Liliana Gałązka i Mirela Zawiszewska) WygranaNajlepszy montaż (Rafał Listopad)Najlepszy dźwięk (Kacper Habisiak, Marcin Kamiński i Przemysław Kamieński) NominacjaOdkrycie roku (Andrzej Holoubek) WygranaNagroda Publiczności Nominacja

Miniserial

Na podstawie filmu powstał również czteroodcinkowy miniserial o tym samym tytule, którego premiera miała miejsce 24 stycznia 2021 roku w serwisie Player.pl.

Zobacz też Symetria (film)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polskie dramaty sensacyjne Kategoria:Polskie filmy z 2020 roku Kategoria:Polskie seriale internetowe Kategoria:Filmy kręcone w Warszawie Kategoria:Filmy kręcone w Zabrzu Kategoria:Filmy kręcone we Wrocławiu Kategoria:Filmy o gwałcie Kategoria:Filmy o tematyce więziennej Kategoria:Filmy oparte na faktach Kategoria:Filmy produkcji TVN Kategoria:Filmy w reżyserii Jana Holoubka Kategoria:Pełnometrażowe debiuty reżyserów