mały|240x240px|Chałupa z Woli Szczygiełkowej, 1870 (sektor świętokrzyski) mały|240x240px|Dom ze Skorzowa, XIX w. (sektor małomiasteczkowy) mały|240x240px|Kościół z Rogowa wraz z dzwonnicą mały|240x240px|Wnętrze kościoła z Rogowa mały|240x240px|Wnętrze organistówki z Bielin (sklep wiejski) mały|240x240px|Wnętrze chaty zielarki z Bronkowic mały|240x240px|Wiatrak paltrak z Grzmucina, 1921 (sektor wyżynny) Park Etnograficzny w Tokarni – skansen wsi kieleckiej, oddział Muzeum Wsi Kieleckiej w Kielcach, zlokalizowany w dolinie Czarnej Nidy, we wsi Tokarnia (gmina Chęciny, powiat kielecki).
Historia i charakterystyka Skansen powstał z inicjatywy i według założeń profesora Romana Reinfussa, etnografa, znawcy kultury ludowej Kielecczyzny. Placówkę powołano do życia w 1976, a park otwarto w 1977. W jego ramach odtworzono układy osadnicze wsi z różnych części Kielecczyzny – Gór Świętokrzyskich, Niecki Nidziańskiej, Wyżyny Sandomierskiej i Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Muzeum na powierzchni 65 hektarów skupia 38 zespołów obiektów, które rozmieszczono w pięciu sektorach: małomiasteczkowym, wyżynnym, dworsko-folwarcznym, budownictwa świętokrzyskiego i terenów lessowych. Ekspozycja odwzorowuje pejzaż wiejski z wieków XVIII i XIX, uzupełniony obiektami handlu (np. apteka) i przemysłu wiejskiego (m.in. wiatraki). Wewnątrz obiektów zgromadzono tradycyjne meble i sprzęty domowe oraz urządzenia warsztatowe, m.in. tkackie, plecionkarskie, czy gonciarskie. Koncepcja jest dopełniana przez małą architekturę (m.in. studnie, czy kieraty) oraz aranżację przyrody: ogródki przydomowe, ziołowe, łąki. Muzeum dysponuje również zespołem budownictwa sakralnego z kościołem Matki Boskiej Pocieszenia przeniesionym z RogowaSkanseny.net, Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni.
Muzeum jest jedynym spadkobiercą dzieł rzeźbiarza ludowego Jana Bernasiewicza. Stała wystawa poświęcona twórczości jego oraz jego żony, Marii (poetki ludowej piszącej o rzeźbach męża), eksponowana jest w zagrodzie z Bukowskiej Woli.
Muzeum jest chętnie odwiedzaną atrakcją turystyczną województwa świętokrzyskiego, np. w 2008 roku zwiedzone zostało przez ponad 70 tysięcy osób. Skansen jest rozbudowywany i docelowo ma pomieścić 120 obiektów. Placówka prowadzi działalność naukowo-badawczą i wydawniczą. Gromadzi otwartą publicznie bibliotekę i filmotekę tematyczną.
Obiekty
Sektor małomiasteczkowy
spichlerz z Chęcin, II połowa XVIII w. (kasa, informacja turystyczna), chałupa z Siekierna, 1887, spichlerz z Wyszmontowa, XVIII w., dom drewniany ze Skorzowa, XIX w., organistówka i kurnik z Bielin, połowa XIX w., chałupa z Szydłowa, 1705, dom z Wąchocka, 1863, dom z Wąchocka, 1870, dom z Ćmielowa, 1800, dom z Daleszyc, 1892, chałupa z Klonowa (toalety), młocarnia dworska z Ogonowic, XIX w., dzwonnica drewniana z Kazimierzy Wielkiej, 1848, barokowy kościół Matki Boskiej Pocieszenia z Rogowa, 1763, plebania z Goźlic, 1768, stodoła z Suchedniowa, 1863Filip Kryczka, Muzeum Wsi Kieleckiej. Park Etnograficzny w Tokarni, ulotka z planem, Muzeum Wsi Kieleckiej, 2020.
Sektor wyżynny
zagroda z Bukowskiej Woli, kuźnia z Radoski, około 1900, zagroda ze Ślęzan, XVIII/XIX w., stodoła z Brzuchani, 1860, chałupa z Rokitna, 1805, zagroda z Nasiechowic, XIX w., warsztat garncarski z Rędocina, zagroda okólna z Kaliny Małej, 1852, zagroda ze Złotnik, 1860, zagroda okólna ze Szczepanowic, 1855, wiatrak holenederski z Grzymałkowa, 1931, wiatrak koźlak z Dębna, 1880, wiatrak paltrak z Grzmucina, 1921.
Sektor dworsko-folwarczny
spichlerz z Rogowa, 1684, obora z Mostków (toaleta), stodoła dworska z Radkowic, 1855, spichlerz ze Staszowa, druga połowa XIX w., ośmiorak z Rudy Pilczyckiej, 1914 (miejsca noclegowe), spichlerz ze Złotej Pińczowskiej, 1719, dwór z Suchedniowa, początek XIX w., maneż, miejsce spotkań rekreacyjnych i szkoleniowych.
Sektor świętokrzyski
wiatrak koźlak z Janika, 1861, chałupa z Umra, 1863, stodoła z Brzezin, około 1880, zagroda z Sukowa, XVIII/XIX w., zagroda z Sierżaw, XIX w., chałupa z Woli Szczygiełkowej, 1870, chałupa z Bronkowic, koniec XVIII w., kapliczka z Dębna, 1880, chałupa ze Słupi Starej, 1840, zagroda z Bielin, XVIII-XX w., stodoła z Radkowic, druga połowa XIX w., zagroda z Okołu, XIX/XX w., zagroda okólna Radkowic, XIX/XX w.
Sektor nadwiślański
młyn wodny z Piasku, 1930, młyn z Parszowa, 1853, chałupa z Niedziałek, 1863, chałupa z Ostrowców, druga połowa XIX w., stodoła z Ciuslic, 1850.
Sektor lessowy
wiatrak z Pacanowa, 1913, zagroda z Gęsic, XIX w., chałupa ze Świątnik, 1758, chałupa z Kobylnik, chałupa z Chroberza, 1868, studnia kieratowa z Gór Pińczowskich, połowa XVIII w., piec hutniczy do wytopu ołowiu, scena i stanowiska do pokazu pędzenia dziegciu oraz wypalania węgla drzewnego.
Obiekty użytkowe przy wejściu
dwór z Mirogonowic, XVIII w. (biblioteka), hala zapleczowa, obiekty dydaktyczno-konferencyjne.
Zobacz też Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu
Przypisy
Tokarnia Kategoria:Tokarnia (województwo świętokrzyskie) Kategoria:Muzea w województwie świętokrzyskim