mały|Stanisława Trebunia-Staszel Stanisława Trebunia-Staszel – polska etnolog i antropolog kulturowa, nauczycielka akademicka, dr hab. nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Życiorys W 1994 ukończyła studia etnograficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 2000 uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych, broniąc rozprawę doktorską pt. Rola podhalańskiego ruchu regionalnego w kształtowaniu kultury regionu. Jej promotorem był Ryszard Kantor. W 2020 roku habilitowała się na podstawie pracy pt. Lud zdolny do życia». Górale Podhalańscy w oczach niemieckiego okupanta.
Pracuje w Katedrze Dziedzictwa i Teorii Muzealnictwa na Wydziale Historycznym UJ. W latach 2020–2024 była dyrektorem Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. W 2014 r. została kierownikiem Podyplomowego Studium Muzeologicznego na Wydziale Historycznym UJ. Jest przewodniczącą Rady Muzeum Etnograficznego w Krakowie oraz wiceprzewodniczącą Rady Naukowej Związku Podhalan. Jest redaktorką naczelną czasopisma „Prace Etnograficzne” Zeszyty Naukowe UJ oraz rocznika „Almanach Nowotarski”. Działa w Stowarzyszeniu „Drogami Tischnera”. Współpracuje z zespołami podhalańskimi.
W latach 1994–1998 pełniła funkcję kierownika, a następnie dyrektora artystycznego (2000–2014) Międzynarodowego Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem. W latach 1990–1997 była kierownikiem artystycznym Studenckiego Zespołu Góralskiego „Skalni” w Krakowie.
Jest honorowym członkiem stowarzyszeń: „Drogami Tischnera”; „Związek Podhalan”; „Kobiety Podhala”. Autorka programów artystycznych i widowisk regionalnych, m.in.: Małe Ojczyzny ks. Tischnera (2010); Z podhalańską modą przez wieki (2011).
Zainteresowania badawcze Zajmuje się etnografią Polski i Karpat oraz teorią i praktyką muzealną. Przedmiotem jej badań są m.in. lokalne i regionalne tradycje kulturowe ujmowane w kontekście współczesnych praktyk tożsamościowych. Od kilkunastu lat jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół antropologii wojny, w szczególności zaś działalności niemieckiego Institut für Deutsche Ostarbeit na terenie okupowanej Polski. W swoich pracach opiera się na badaniach terenowych prowadzonych w Polsce, Słowacji i Rumunii. Wykonawca wielu projektów krajowych i międzynarodowych, m.in. CULT RURAL, CAPENPAL. Kierownik grantu OPUS 5 Narodowego Centrum Nauki (2014-2016).
Publikacje (wybór)
Książki «Lud zdolny do życia». Górale podhalańscy w oczach niemieckiego okupanta, Warszawa, 2019 Śladami podhalańskiej mody. Studium z zakresu historii stroju podhalańskiego, Kościelisko 2007, 2 wyd. 2010 Podhalanie. Wokół tożsamości (współautor Agnieszka Gąsienica-Giewont), Zakopane – Wrocław 2022 Rodzinne zwyczaje i obrzędy mieszkańców pogranicza polsko-słowackiego Nowy Targ – Kieżmark, Nowy Targ 2021 Anthropology and Ethnology during World War II. The Activity of Sektion Rassen- und Volkstumsforschung Institut für Deutsche Ostarbeit in the Light of New Source Materials, (współredaktorzy: M. Maj, M. Brocki) Kraków 2019
Artykuły Between Museum Theory and Practice, „Zbiór Wiadomości do Antropologii Muzealnej”, nr 10:2023 Obrazy czasu wojny: nieoczywiste konteksty, znaczenia, sensy, „Przegląd Archiwalny IPN”, T. 16:2023 Kult Matki Bożej Jaworzyńskiej w krajobrazie religijnym Podhala – dawne i współczesne konteksty [w:] 160. Rocznica objawień maryjnych na Wiktorówkach, red. A. Mlekodaj, ks. K. Kamieński, Z. Moździerz, Zakopane 2023 Human Lives Are Getting Cheaper, “Prace Etnograficzne” Zeszyty Naukowej UJ, T. 50:2022 Between Words and Silence: Ethical challenges in researching memory conflicts in digital era, “Culture Unbound. Journal of Current Cultural Research”, vol, 14 No.2:2022 (współautor M. Golonka-Czajkowska) Strój, który łączy i dzieli": transpozycje i rekonstrukcje w stroju podhalańskim w kontekście procesów tożsamościowych, [w:] (Re)konstruowane stroje ludowe jako znak manifestowania tożsamości lokalnej, red. A. W. Brzezińska, A. Paprot-Wielopolska M. Tymochowicz, Wrocław 2020 War and Science. A Few Thoughts on the Research of the Institut für Deutsche Ostarbeit in Occupied Poland, „Prace Etnograficzne” ZNUJ T.46:2018 Muzeum Tatrzańskie jako laboratorium dziedzictwa, „Journal of Urban Ethnology” 16/2018 Naród – rasa – kultura. Nazistowskie badania rasowe i etnograficzne na Podhalu, [w:] Kolokwia Antropologiczne II, Warszawa 2017 Zwierciadło życia – czyli Tischnerowe rozważania o góralszczyźnie, [w:] Pro memoria. Ks. Józef Tischner. Filozof szczęsnych darów, Gdańsk 2007
Przetłumaczyła na gwarę podhalańską Małego Księcia oraz Kubusia Puchatka. Powstały na tej podstawie książki Mały Królewic (2020) oraz Miś Kudłocek (2023)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polscy etnolodzy Kategoria:Polscy antropolodzy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego