Jasia Reichardt (ur. 13 listopada 1933 w Warszawie) – brytyjska historyczka i krytyczka sztuki pochodzenia polskiego, dyrektorka galerii w Londynie, kuratorka, pisarka i wykładowczyni.
Zebrała i skatalogowała archiwum swojej ciotki Franciszki i jej męża Stefana Themersona.
Życiorys Urodziła się 13 listopada 1933 w Warszawie jako Janina Chaykin. Jej rodzicami byli Maryla (Maria) Weinles-Chaykin i Seweryn „Sewek” Chaykin. Matka była ilustratorką i pianistką, a ojciec inżynierem architektem. W czasie II wojny światowej wraz z matką i babką znalazła się na terenie getta warszawskiego. Przez ponad dwa i pół roku dochodziła do nich korespondencja, a czasem i paczki żywnościowe od Franciszki Themerson, która w tym czasie przebywała w Anglii. W 1942 r. Jasia i wraz z babką zostały wywiezione ambulansem do Otwocka, gdzie się potem ukrywały. W 1942 r. zmieniła nazwisko na Maria Janina Cegłowska. Dziewczynka przetrwała do końca wojny dzięki pomocy ludzi. Jej rodzice zostali zamordowani w obozie zagłady w Treblince. Po wojnie, dzięki ogłoszeniu w gazecie, została odnaleziona przez siostrę jej ojca i udało jej się wyjechać do ciotki do Anglii. Tam musiała nauczyć się języka angielskiego i wrócić do szkoły. Kształciła się w postępowej Dartington Hall School w hrabstwie Devon. Następnie rozpoczęła studia teatralne w Old Vic Theatre School w Bristolu w zachodniej Anglii.
W latach 50 była asystentką redaktora czasopisma Art News and Review. W czasie jej istnienia organizowała i opisywała wystawy w londyńskiej awangardowej galerii Grabowski Gallery (1959-1975), gdzie polski właściciel, Mateusz Grabowski promował młodych artystów z całego świata. Od 1963 do 1971 r. była wicedyrektorem Institute of Contemporary Arts (ICA) w Londynie. W 1968 r. była kuratorem nowatorskich wystaw Cybernetic Serendipity oraz Fluorescent Chrysanthemum, ta ostatnia w dziedzinie sztuki japońskiej w ICAGere, Charlie; ‘Minicomputer Experimentalism in the United Kingdom from the 1950s to 1980’ w Hannah Higgins, & Douglas Kahn (Eds.), Mainframe experimentalism: Early digital computing in the experimental arts. Berkeley, CA: University of California Press (2012), p. 119 (po angielsku)., i była redaktorką specjalnego wydania Cybernetic serendipity: the computer and the arts, w serii czasopisma Studio International, które wydano w tym samym czasieJasia Reichardt (ed) (listopad 1968). Cybernetic Serendipity, the computer and the arts. Studio International (po angielsku) Special Issue 905 1968 London, Studio International.
Od 1974 do 1976 r. była dyrektorem londyńskiej Whitechapel Art GalleryArchiwum Jasi Reichardt konkretnej i dźwiękowej poezji, 1959-1977. Getty Research Institute. data dostępu styczeń 2014.. Od 1990 r. wraz z Nicholasem Wadleyem (później jej drugi mąż, zm. 2017), wykładała na Architectural Association oraz na innych uczelniach, m.in. Bartlett School of Architecture, University College London, Middlesex University, którego została doktorem honoris causa w 2015 r.
Jasia Reichardt po śmierci Franciszki (młodszej siostry swej matki) i Stefana Themersona zebrała w ośmiu tomach ich archiwumKolekcja Themersonów - strona Polona.pl.
Po skatalogowaniu zbiorów, w 2015 r. praktycznie całość archiwum została zdeponowana w Bibliotece Narodowej, w tym dokumenty dotyczące Gaberbocchus Press, jak również kolekcja kartek życzeniowych i innych druków Themersonów pod hasłem: Gaberbocchus some of the old favourites.
Jasia Reichardt jest bohaterką polskiego filmu dokumentalnego „Moi Themersonowie” z 2026 roku w reżyserii Marcina Borchardta. Jako sześcioletnia dziewczynka wychowała się w świecie książek i wyobraźni Franciszki i Stefana Themersonów. Wybuch II wojny światowej przerwał jej dzieciństwo i stał się początkiem opowieści o wojnie, pamięci oraz roli sztuki w obliczu przemocy i zagłady. Film ma formę eseju dokumentalnego bazującego na materiałach archiwalnych, tekstach i nagraniach dźwiękowych związanych z twórczością Themersonów. Obraz podejmuje temat doświadczenia wojennego widzianego z perspektywy dziecka, a także znaczenia języka i sztuki jako sposobu zachowania pamięci. Światowa premiera filmu odbyła się podczas 23. edycji festiwalu Millennium Docs Against Gravity, podczas którego produkcja została zaprezentowana w konkursie polskim.
Przypisy
Bibliografia Wśród wielu jej utworów można zaliczyć:
Swinging London – The Grabowski Collection. Łódź: Muzeum Sztuki. 2007. Fifteen Journeys from Warsaw to London. London: Dalkey Archive Press. 2012. (po angielsku) . Opracowania: ASIN: B01N7CN9E1 Folon, Jean-Michel; Reichardt, Jasia. Jean-Michel Folon "Catalogue of an exhibition organised by the Belgian Ministry of French Culture and held at the Institute of Contemporary Arts, Gallery 21 April - 29 May 1977". 1977. London: Institute of Contemporary Arts Gallery. 1977. ASIN: B0010LNM3A Hausmann, Raoul and Schwitters, Kurt; ed. Jasia Reichardt. PIN, Gaberbocchus Press (1962); Anabas-Verlag, Giessen. 1986 Piero Fogliati - The Poet of Light. Lara, Maria-Vinca, Reichardt, Jasia. Hopefulmonster Editore Srl; Bilingual edition. 1 April 2004.
Tłumaczenie z polskiego:
O niej:
Linki zewnętrzne Jasia Reichardt archive of concrete and sound poetry, 1958-1975 at the Getty Research Institute (ang.) Jasia Reichardt correspondence, 1956-1987 at the Getty Research Institute (ang.) http://www.polishculture.org.uk/literature/news/article/15-journeys-from-warsaw-to-london-1646.html, publication of Reichardt’s memoir, „Fifteen Journeys from Warsaw to London”. 2012 (po angielsku) Archiwum Themersonów – strona zarchiwizowana w bazie Internet Archive
Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Wielkiej Brytanii Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Pisarze związani z Londynem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Polonia w Wielkiej Brytanii Kategoria:Polscy artyści współcześni Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Polscy krytycy sztuki Kategoria:Polscy kuratorzy sztuki Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Postmodernizm Kategoria:Teoretycy ponowoczesności Kategoria:Uciekinierzy z getta warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady