Sirtuiny (białka Sir) – grupa białek enzymatycznych mających zdolność wyciszania określonych genów tzw. genów starzenia, których aktywność wiązana jest z rozwojem miażdżycy, chorobą Alzheimera, chorobą Parkinsona, a jednocześnie aktywują tzw. geny długowieczności.
Pierwszą sirtuinę wyizolowano w 1984 r. z drożdży i nazwano sir2 (ang. silent mating-type information regulation 2). W 1991 roku badania nad sirtuinami rozpoczął z MIT.
U ssaków znanych jest siedem enzymów wpływających na ekspresję genów. Na podstawie mechanizmu reakcji można wyróżnić: mono-ADP-rybozylotransferazy, deacylazy, deacetylazy, desukcynylazy, demalonylazy, demyristoilazy i depalmitoilazy.
Badania in vitro dowiodły, że sirtuiny wpływają na proces starzenia, transkrypcji, apoptozy, stan zapalny oraz odporność na stres. W sytuacjach stresu związanego z ograniczeniem kalorii aktywność sirtuin jest wiązana ze zwiększeniem wydajności procesów pozyskiwania energii oraz ogólnym pobudzeniem.
Występowanie i działanie Sirtuiny należą do rodziny białek sygnałowych zaangażowanych w regulację metaboliczną. Położenie genów kodujących sirtuiny wydaje się w toku ewolucji we wszystkich królestwach mieć zachowaną sekwencję. Podczas gdy bakterie i archeony w swoim genomie kodują jedną lub dwie sirtuiny, eukariota kodują kilka sirtuin. U drożdży, nicieni lub muszki owocówki spotykany jest jeden typy sirtuin sir2. Ssaki posiadają siedem sirtuin, które rozlokowane są w różnych przedziałach komórkowych (kompartmentach): SIRT1, SIRT6 i SIRT7 znajdują się głównie w jądrze komórkowym, SIRT2 w cytoplazmie, a SIRT3, SIRT4 oraz SIRT5 w mitochondriach. + Podział sirtuin Klasa Podklasa Gatunki Położenie w komórce Enzym FunkcjaBakterieGrzybyMyszyLudzie IaSir2 lub Sir2p, Hst1 lub Hst1pSirt1SIRT1jądro, cytoplazmadeacetylazametabolizm, stan zapalny bHst2 lub Hst2pSirt2SIRT2jądro i cytoplazmadeacetylazacykl komórkowy, nowotwórSirt3SIRT3mitochodriadeacetylazametabolizmcHst3 lub Hst3p, Hst4 lub Hst4pIISirt4SIRT4mitochondriaADP-rybozylotransferazawydzielanie insulinyIIISirt5SIRT5mitochondriademalonylaza, desuccinylaza, deacetylazausuwanie mocznikaIVaSirt6SIRT6jądrodemalonylaza, ADP-rybozylotransferaza, depalmitoylazy, deacetylazanaprawa DNA, metabolizm, TNFbSirt7SIRT7jądrodeacetylazatranskrypcja rRNAUCobBRegulacja syntezy Acetylo-CoAmetabolizmMSirTMADP-rybozylotransferazausuwanie ROS Wstępne badania nad resweratrolem będącym aktywatorem deacetylaz np. SIRT1, doprowadziły niektórych naukowców do spekulacji, że resweratrol może wpłynąć na wydłużenie długości życia, jednak na razie nie ma dowodów klinicznych, potwierdzających to przypuszczenie.
Aktywatory sirtuin Badania wykazały, że ograniczenie kalorii do poziomu 30 do 50% dobowego zapotrzebowania przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniego zaopatrzenia w składniki odżywcze przyczynia się do wydłużenia życia.
Na korzystnym dla zdrowia działaniu sirtuin oparta jest roślinna dieta odchudzająca SIRT, SIRTfood bazująca na około 20 produktach uważanych za wyzwalacze sirtuin m.in. , kapary, jarmuż, lubczyk, pietruszka, rukola, seler naciowy, czerwona cykoria, czerwona cebula, kasza gryczana, soja, oliwa z oliwek tłoczona na zimno (extra virgin), orzechy włoskie, kurkuma, niesłodzone kakao, prawdziwa kawa, czekolada gorzka o zawartości kakao min. 85%, zielona herbata Matcha, daktyle , truskawki, borówki, czerwone winogrona (także czerwone wino). Podobnie jak w innych dietach odchudzających w trakcie jej trwania ważna jest aktywność fizyczna, medytacja oraz eliminacja produktów zawierających cukier dodany oraz innych produktów wysoko przetworzonych.
Inhibitory Aktywność sirtuiny jest hamowana przez nikotynamid.
Zobacz też trichostatyna A worinostat
Przypisy
Kategoria:Enzymy