Komitet Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk – jednostka organizacyjna Polskiej Akademii Nauk. Działalnością Komitetu kieruje 6-osobowe prezydium. Działalność Komitetu obejmuje etnologię i antropologię kulturową, antropologię społeczną oraz folklorystykę, etnomuzykologię, etnoreligioznawstwo, etnomuzealnictwo, studia nad sztuką ludową i sztuką nieprofesjonalną, etnochoreologię, etnomedycynę i etnobotanikę. Komitet został powołany w 1975 roku z inicjatywy prof. dra Józefa Burszty.
Historia Powołanie Komitetu poprzedzone zostało powstaniem Sekcji Etnograficznej utworzonej w ramach Komitetu Nauk Socjologicznych PAN w maju 1972 roku. Przewodniczącym Sekcji został prof. dr Józef Burszta, jego zastępczyniami prof. dr hab. Maria Frankowska i prof. dr hab. Anna Kutrzeba-Pojnarowa, sekretarze, dr hab. Zbigniew Jasiewicz.
Oficjalnie komitet został powołany 27 marca 1975 roku pod nazwą Komitet Nauk Etnograficznych, a pierwsze posiedzenie odbyło się 19 kwietnia 10975 roku w Warszawie. Przewodniczącym został prof. dr Józef Burszta, zastępczyniami prof. dr hab. Bronisława Kopczyńska-Jaworska i prof. dr hab. Zofia Sokolewicz, sekretarzem prof. dr hab. Zbigniew Jasiewicz. Pierwszymi zadaniami Komitetu były: ekspertyzy dotyczące sytuacji kadrowej w środowisku polskich etnologów i kierunków prowadzonych badań; prace dokumentacyjne i bibliograficzne (we współpracy z Polskim Towarzystwem Ludoznawczym); opieka nad programami studiów etnologicznych.
Liczba wybieranych i powoływanych członków Komitetu jest, w całym okresie jego działalności, stała i wynosi ok. 30 osób. Zwiększała się natomiast, w związku ze wzrastająca grupą profesorów i doktorów habilitowanych, liczba elektorów biorących udział w wyborach do Komitetu.
Struktura Komitetu składała się z komisji i zespołów, zmieniających się wraz ze zmianami problematyki badawczej nauk etnologicznych. W pierwszym okresie działalności Komitetu w latach 70. XX wieku były to Komisja Badań Współczesności, Komisja do Badania Kultury Ludowej w Karpatach, Komisja Etnologii Religioznawczej i Komisja Amerykanistyczna, Zespół do Badania Rybołówstwa Tradycyjnego i Zespół Naukowej Dokumentacji Etnograficznej, Zespół Naukowej Dokumentacji Etnograficznej w Łodzi.
Zakres działalności Integracja przedstawicieli nauk etnologicznych w trzech ważnych obszarach: personalnym, instytucjonalnym i interdyscyplinarnym. Wyrazem integracji jest m.in. przekształcenie czasopisma „Lud” w 1992 roku w organ wspólny Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i Komitetu.
Współtworzenie warunków rozwoju nauk etnologicznych poprzez inicjowanie dyskusji dotyczących wszystkich aspektów działalności naukowej: poznawczego (zdobywanie kompetencji metodologicznych, doskonalenie metod pracy terenowej i analitycznej, opracowanie zasad dokumentacji i informacji, wskazywanie na nowe pola badawcze), dydaktycznego (modernizowanie programów nauczania uniwersyteckiego) i upowszechniania wiedzy (dbałość o wydawnictwa, podejmowanie problematyki muzealnictwa etnograficznego).
Reprezentowanie nauk etnologicznych wobec nauki polskiej i światowej. Zadanie to Komitet realizował m.in. będąc zbiorowym członkiem International Union of Anthropological and Ethnological Sciences oraz wspomaganie członków w uczestnictwie konferencji krajowych i zagranicznych.
Włączenie nauk etnologicznych do rozwiązywania ważnych problemów współczesnego życia (transformacja społeczna, migracja i adaptacja migrantów, rola dziedzictwa kulturowego, współczesne przejawy etniczności itp.) poprzez organizowane zespołów badawczych oraz wykonywanych przez nie memoriałów i ekspertyz.
Wydawnictwa mały|Setny numer czasopisma naukowego Lud wydanego w 2016 roku
seria monograficzna "Prace Komitetu Nauk Etnologicznych PAN" (19 tomów) czasopismo "Lud" – głównym wydawcą czasopisma od 1895 roku jest Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Komitet jest współwydawcą od 1992 roku
Przewodniczący Komitetu w latach 1975-2020 +Imię i nazwiskoKadencja1Prof. dr Józef Burszta1975-19872Prof. dr hab. Zbigniew Jasiewicz1997-20073Prof. dr hab. Aleksander Posern-Zieliński2007-20204dr hab. Katarzyna Kaniowska, Prof. UŁ2020-
Skład Komitetu Nauk Etnologicznych PAN w kadencji 2020–2023 Prezydium komitetu +FunkcjaImię i nazwiskoAfiliacjaPrzewodniczącaKatarzyna KaniowskaInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet ŁódzkiHonorowy przewodniczącyZbigniew JasiewiczInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w PoznaniuZastępcyAnna EngelkingInstytut Slawistyki, Polska Akademia NaukMichał BuchowskiInstytut Antropologii i Etnologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w PoznaniuCzłonkowieTarzycjusz BulińskiInstytut Archeologii i Etnologii, Uniwersytet GdańskiMaciej KurczInstytut Nauk o Kulturze, Uniwersytet Śląski w KatowicachAnna NiedźwiedźInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Członkowie komitetu
Kamila Baraniecka-Olszewska Janusz Barański Zbigniew Benedyktowicz Anna Weronika Brzezińska Michał Buchowski Tarzycjusz Buliński Agnieszka Chwieduk Wojciech Dohnal Anna Engelking Róża Godula-Węcławowicz Janina Hajduk-Nijakowska Agnieszka Halemba Zbigniew Jasiewicz – honorowy przewodniczący Komitetu Katarzyna Maria Kaniowska Grażyna Ewa Karpińska Eugeniusz Kłosek Katarzyna Emilia Kość-Ryżko Maciej Kurcz Anna Malewska-Szałygin Lech Mróz Anna Nadolska-Styczyńska Anna Niedźwiedź Wojciech Olszewski Aleksander Posern-Zieliński – członek rzeczywisty PAN Wydziału I Nauk Humanistycznych i Społecznych Jacek Jan Pawlik Danuta Maria Penkala-Gawęcka Halina Rusek Teresa Smolińska Łukasz Smyrski Jerzy Sławomir Wasilewski Maciej Ząbek Hanna Magdalena Zowczak
Skład Komitetu Nauk Etnologicznych PAN w kadencji 2015–2019
Prezydium komitetu +FunkcjaImię i nazwiskoAfiliacjaPrzewodniczącyAleksander Posern-ZielińskiInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w PoznaniuHonorowy przewodniczącyZbigniew JasiewiczInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w PoznaniuZastępcyKatarzyna KaniowskaInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet ŁódzkiAnna Malewska-SzałyginInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet WarszawskiSekretarzAnna EngelkingInstytut Slawistyki, Polska Akademia NaukCzłonkowieMarcin BrockiInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Jagielloński w KrakowieWojciech BursztaSWPS Uniwersytet HumanistycznospołecznyTeresa SmolińskaInstytutu Polonistyki i Kulturoznawstwa, Uniwersytet OpolskiHanna Magdalena ZowczakInstytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Warszawski
Członkowie komitetu
Jan Adamowski Janusz Barański Michał Buchowski Piotr Dahlig Wojciech Dohnal Mirosława Drozd-Piasecka Róża Godula-Węcławowicz Janina Hajduk-Nijakowska Grażyna E. Karpińska Zygmunt Kłodnicki Eugeniusz Kłosek Waldemar Kuligowski Jolanta Ługowska Janusz Mucha Anna Nadolska-Styczyńska Jan Jacek Pawlik Danuta Penkala-Gawęcka Adam Pomieciński Halina Rusek Jacek Schmidt Jan Święch Jerzy Sławomir Wasilewski Anna Wieczorkiewicz
Specjaliści Kamila Baraniecka-Olszewska Zbigniew Benedyktowicz Arkadiusz Bentkowski Anna Weronika Brzezińska Hubert Czachowski Grażyna Kubica-Heller Katarzyna Emilia Kość-Ryżko
Komisje
Komisja do Badania Wschodu Komisja Antropologii Miasta Komisja Folklorystyczna
Bibliografia Józef Burszta, Sekcja Etnografii Komitetu Nauk Socjologicznych Polskiej Akademii Nauk, "Lud", 1975, t. 59, s. 290-291. Józef Burszta, Etnografia polska w 25-leciu Polskiej Akademii Nauk, "Lud", 1978, t. 62, s. 3-11. Józef Burszta, Establishment of the Committe for Ethnological Sciences at the Polish Academy of Sciences, „Ethnologia Polona” 1978, vol. 4, s. 203-205 Aleksander Posern-Zieliński, Działalność Komitetu nauk Etnologicznych PAN w latach 1987-1990, „Lud”, 1991, t. 74, s. 295-298 Zbigniew Jasiewicz, Etnologia polska. Między etnografią a antropologią kulturową, „Nauka”, 2006, 2, s. 65-80. Zbigniew Jasiewicz, Aleksander Posern-Zieliński, Etnologia w Polskiej Akademii Nauk. Refleksje z okazji 40-lecia powołania Komitetu Nauk Etnologicznych PAN, „Lud” 2016, t. 100, s. 39-46.
Przypisy
Kategoria:Etnologia i antropologia kulturowa Kategoria:Komitety Polskiej Akademii Nauk