Jan Mikuláš Kratochvíl (ur. 11 stycznia 1889 w Horní Radechovej, zm. 15 marca 1975 w Červeným Kostelcu) – czechosłowacki wojskowy, generał dywizji.
Życiorys Był synem Jana i Anny z domu Pošepnej. W latach 1901–1907 uczył się w Czeskim Gimnazjum Realnym w Náchodzie, które ukończył zdając maturę 21 czerwca 1907 roku. Następnie uczęszczał do Wyższej Szkoły Technicznej w Pradze, uzyskując w 1912 roku stopień inżyniera.
Po ukończeniu szkoły został powołany do służby wojskowej i w dniu 10 października 1912 roku rozpoczął służbę wojskową jako jednoroczny ochotnik w 1 pułku strzelców krajowych w Strigno. Po jej ukończeniu w dniu 1 października 1913, został oficerem rezerwy z przydziałem mobilizacyjnym do 30 pułku piechoty.
Po wybuchu I wojny światowej zmobilizowany 28 lipca 1914 roku i w składzie 30 pułku piechoty wyruszył na front rosyjski. Wziął udział w bitwie galicyjskiej. W dniu 21 października 1914 roku dostał się do niewoli rosyjskiej, a 18 lutego 1915 w Kijowie wstąpił do Legionu Czechosłowackiego, początkowo był strzelcem w 2 pułku strzelców „Jiří z Poděbrad” i w składzie tego pułku brał udział w walkach przeciwko wojskom niemieckim i austro-węgierskim na froncie wschodnim. Przez rok był zwiadowcą w rosyjskiej 83 Dywizji Piechoty, a potem powrócił do czechosłowackiego wojska. W 1917 roku ukończył kurs chorążych w czechosłowackiej brygadzie strzeleckiej, a następnie kurs dowódców kompanii przy czechosłowackiej szkole oficerskiej w latach 1918–1919. Po jego ukończeniu został dowódcą 4 kompanii 2 pułku piechoty i jako jej dowódca wziął udział w odwrocie Korpusu Czechosłowackiego do Władywostoku.
Do Czechosłowacji powrócił 12 kwietnia 1920 roku i pozostał w armii czechosłowackiej. Został wtedy dowódcą kompanii w 2 pułku piechoty „Jiří z Poděbrad” w Litomierzycach. 28 lipca 1920 roku został oficerem zawodowym i dowódcą kompanii technicznej w 2 pułku piechoty. 13 stycznia 1923 roku został dowódcą 3 batalionu 2 pułku piechoty. Na przełomie 1923/1924 roku ukończył kurs doskonalący przy 3 pułku artylerii. Następnie został wykładowcą taktyki piechoty w szkole oficerskiej w Pradze. Od 1 lipca 1927 roku ponownie dowódca 3 batalionu 2 pułku piechoty, a już od 31 lipca 1927 roku został dowódcą II batalionu szkolnego 28 pułku piechoty w Mikolovicach. Na przełomie 1927/1928 roku ukończył kurs doskonalący dla dowódców oddziałów wojskowych. W styczniu 1930 roku przeniesiony do Wydziału Ogólnego Ministerstwa Obrony Narodowej. 31 grudnia 1933 roku został dowódcą 42 pułku piechoty w Cieszynie. Pułkiem tym dowodził do 1938 roku. W roku 1936 rozpoczął kurs dla wyższych dowódców, który jednak ze względu na stan zdrowia ukończył dopiero w 1938 roku. Dowodził tym pułkiem w czasie powszechnej mobilizacji po powstaniu Niemców sudeckich w 1938 roku. Po podpisaniu układu monachijskiego i częściowej redukcji armii czechosłowackiej w dniu 15 lutego 1939 roku został dowódcą 9 pułku piechoty w Kremnicy na terenie Słowacji i dowodził nim do momentu zajęcia Czechosłowacji przez Niemców, pułk wtedy wszedł w skład armii słowackiej. Wystąpił 30 marca 1939 z wojska i wrócił do Czech.
Po przybyciu na teren Protektoratu Czech i Moraw włączył się do ruchu oporu. Był organizatorem konspiracyjnej organizacji Obrona Narodu i zastępcą dowódcy krajowego w Lounach. W dniu 25 czerwca 1939 roku przekroczył granicę z Polską i zgłosił się do konsulatu Czechosłowacji w Krakowie. Pod koniec lipca 1939 roku przez Gdynię transportem morskim dotarł do Francji.
Po przybyciu do Francji początkowo był w dyspozycji dowództwa Czechosłowackich Sił Zbrojnych na uchodźstwie. W dniu 1 stycznia 1940 roku został dowódcą utworzonej we Francji czechosłowackiej 1 Dywizji Piechoty. Następnie w marcu 1940 roku został dowódcą 1 pułku piechoty tej dywizji. Pułkiem tym dowodził w czasie kampanii francuskiej w maju 1940 roku.
Po upadku Francji wyjechał do Wielkiej Brytanii. W sierpniu 1940 roku został szefem II Departamentu, a w czerwcu 1941 roku szefem III Departamentu czechosłowackiego Ministerstwa Obrony Narodowej. 15 stycznia 1943 roku został dowódcą Czechosłowackiej Brygady Piechoty w Wielkiej Brytanii.
W marcu 1943 roku wysłany został do ZSRR do Buzułuk, jako dowódca i organizator 1 Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady i jednocześnie dowódca wszystkich oddziałów czechosłowackich na terenie ZSRR. 18 maja 1944 roku został dowódcą sformowanego I Czechosłowackiego Korpusu Armijnego, utworzonego ze wszystkich czechosłowackich oddziałów w ZSRR. Korpusem tym dowodził w czasie operacji dukielskiej. Po jej zakończeniu na wniosek dowódcy 1 Frontu Ukraińskiego marsz. Koniewa we wrześniu 1944 roku został odwołany ze stanowiska dowódcy korpusu.
W dniu 1 października 1944 roku został członkiem dowództwa ziem wyzwolonych początkowo w Chuście, a następnie w Koszycach.
W kwietniu 1945 roku został szefem wszystkich szkół oficerskich na terenach wyzwolonych, a już po zakończeniu II wojny światowej w dniu 1 czerwca 1945 roku został dowódcą II Korpusu Armijnego w Hradcu Králové, którym dowodził do 2 grudnia 1947.
Odwołany ze stanowiska ze względu na stan zdrowia, przebywał na urlopie zdrowotnym do momentu przeniesienia do rezerwy w dniu 1 kwietnia 1948 roku.
Awanse Legion Czechosłowacki chorąży (praporčik) (04.09.1917) porucznik (poručík) (02.10.1918) kapitan (kapitán) (01.05.1919)
Armia czechosłowacka kapitan sztabowy (stábní kapitan) (02.12.1921 ze starszeństwem od 01.01.1914) major (major) (30.12.1922) podpułkownik (podplukovník) (28.10.1924 ze starszeństwem od 01.09.1918) pułkownik (plukovník) (30.12.1929) generał brygady (brigádní generál) (25.07.1943 ze starszeństwem od 28.10.1938) generał dywizji (divisní generál) (01.08.1945 ze starszeństwem od 28.10.1941) generał korpusu w stanie spoczynku (sborový generál ve výslužbě) (październik 1948)
Odznaczenia Order Sokoła z mieczami Order Milana Rastislava Štefánika III st. (pośmiertnie–1991) Krzyż Wojenny Czechosłowacki Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 (20.12.1943) Czechosłowacki Medal Rewolucyjny Medal Zwycięstwa Czechosłowacki Medal za Odwagę w Obliczu Nieprzyjaciela (28.10.1940) Czechosłowacki Wojskowy Medal za Zasługi I st. (26.06.1944) Krzyż Wojenny (1943) (Francja) Order św. Jerzego kl. 4 (Rosja) Order Wojny Ojczyźnianej I st. (17.04.1944) (ZSRR)
Bibliografia
Kategoria:Czechosłowaccy generałowie Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Austro-Węgry) Kategoria:Członkowie czechosłowackiego ruchu oporu Kategoria:Żołnierze austro-węgierscy w niewoli rosyjskiej w czasie I wojny światowej Kategoria:Wojna domowa w Rosji (biografie) Kategoria:Uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Uczestnicy walk na froncie wschodnim w II wojnie światowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim (1914–1918) Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Kategoria:Odznaczeni Orderem Štefánika Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1975