Maria de Lurdes Mutola (ur. 27 października 1972 w Maputo) – mozambicka lekkoatletka specjalizująca się w biegach średniodystansowych (przede wszystkim na dystansie 800 m). Złota i brązowa medalistka olimpijska, trzykrotna mistrzyni świata, siedmiokrotna halowa mistrzyni świata, pięciokrotna mistrzyni Afryki, złota medalistka igrzysk afrykańskich oraz igrzysk Wspólnoty Narodów. Wielokrotna triumfatorka finału Grand Prix IAAF i igrzysk dobrej woli. Reprezentantka kraju na sześciu edycjach letnich igrzysk olimpijskich (Seul, Barcelona, Atlanta, Sydney, Ateny, Pekin).
Jest obok Rosjanki Natalji Nazarowej najbardziej utytułowaną halową mistrzynią świata, z dorobkiem siedmiu tytułów mistrzowskich (łącznie na halowych mistrzostwach zdobyła dziewięć medali). Jest pierwszą w historii osobą z Mozambiku, która otrzymała medal olimpijski. Potrafiła utrzymać wysoką formę przez niemal całą karierę sportową (przede wszystkim lata 1991-2008).
Przebieg kariery W zawodach międzynarodowych zadebiutowała w 1988 roku, wówczas jako piętnastoletnia lekkoatletka wystąpiła na mistrzostwach Afryki w Annabie i wywalczyła tytuł wicemistrzowski w konkurencji biegu na 800 m. Trzy tygodnie później była uczestniczką igrzysk olimpijskich w Seulu. W tej samej konkurencji biegowej zajęła 7. miejsce w eliminacjach, uzyskując w tej fazie zmagań rezultat czasowy 2:04,36.
W 1990 roku zdobyła dwa złote medale mistrzostw Afryki w konkurencjach biegu na 800 i 1500 m, rok później zaś została mistrzynią igrzysk afrykańskich w biegu na dystansie 800 m. Była także uczestniczką lekkoatletycznych mistrzostw globu w Tokio, na których udało jej się wywalczyć 4. miejsce w finale. Mutola przegrała tam walkę o brązowy medal o zaledwie 0,13 sekundy.
Startowała na rozgrywanych w Barcelonie igrzyskach olimpijskich, w ich ramach biorąc udział w konkurencjach biegowych na dystansie 800 i 1500 m. W obu startach awansowała do finału i uplasowała się odpowiednio na 5. i 9. miejscu (z czasami odpowiednio 1:57,49 i 4:02,60).
W 1993 roku uczestniczyła w halowych mistrzostwach świata, na których zdobyła złoty medal w konkurencji biegu na 800 m. Był to pierwszy z siedmiu tytułów halowej mistrzyni świata, który zdobyła Mozambijka. Na dystansie 800 m okazała się również mistrzynią świata, podczas zmagań w Stuttgarcie. Dwa lata później Mozambijka obroniła tytuł halowej mistrzyni globu w biegu na 800 m, jednak na tym samym dystansie nie udało jej się tego dokonać w ramach mistrzostw świata na otwartym stadionie w Göteborgu – została bowiem zdyskwalifikowana w półfinale.
Na rozgrywanych w Atlancie igrzyskach olimpijskich zdobyła brązowy medal w konkurencji biegu na 800 m. W finale tej konkurencji uzyskała czas 1:58,71, z którym uplasowała się na 3. miejscu. Tak wysoką pozycję wywalczyła nawet mimo zachorowania na grypę. W ramach tej samej imprezy sportowej była chorążym swej reprezentacji na ceremonii otwarcia.
W 1997 roku brała udział w halowym czempionacie globu, do zawodów w konkurencji biegu na 800 m przystąpiła, nosząc czarną wstążkę w ramach upamiętnienia swego ojca, który zginął w wypadku mającym miejsce na kilka tygodni przed zaczęciem imprezy. Mimo tej żałoby udało się zdobyć tytuł mistrzowski. Wywalczyła też brązowy medal rozgrywanych w Atenach mistrzostw świata, w biegu na 800 m. W tej samej konkurencji została złotą medalistką igrzysk Wspólnoty Narodów w Kuala Lumpur. W 1999 roku wzięła udział w halowych mistrzostwach globu, na których nie zdołała wywalczyć złotego medalu (po raz pierwszy od 1993 roku), w finale pokonała ją reprezentantka Czech Ludmila Formanová. Srebrny medal w tej samej konkurencji zdobyła też na mistrzostwach świata w Sewilli, wówczas uległa jedynie ponownie Formanovej.
W 2000 roku osiągnęła jeden z największych sukcesów w karierze – w swej koronnej konkurencji (800 m) zdobyła tytuł mistrzyni olimpijskiej, w finale zmagań uzyskała czas 1:56,15. Kiedy Mutola wróciła do swego kraju, została przywitana przez tłumy, które skandowały jej imię podczas parady przez Maputo. W tym samym mieście jedną z ulic nazwano imieniem sportsmenki.
W 2001 roku ponownie zdobyła tytuł mistrzyni świata zarówno w hali, jak i na stadionie. Dwa lata później powtórzyła ten wyczyn, w jednym roku zdobywając tytuły mistrzyni świata w hali i na stadionie. Wszystkie te tytuły wywalczyła w konkurencji biegu na 800 m. W sezonie 2003 wygrała również wszystkie sześć mityngów Golden League, za co otrzymała milion dolarów w złocie – część zarobionych tam pieniędzy przeznaczyła na rzecz fundacji, której zadaniem jest pomoc w rozwoju młodzieży w Mozambiku.
W swoim piątym olimpijskim starcie, który wydarzył się w Atenach, nie udało jej się zdobyć krążka. Na tych igrzyskach startowała tylko w konkurencji biegu na 800 m i awansowała do finału, zajmując w tej fazie zmagań 4. miejsce z czasem 1:56,51 (o zaledwie 0,08 sekundy przegrała walkę o brązowy medal ze Słowenką Jolandą Čeplak). Do igrzysk lekkoatletka przystąpiła po kontuzji ścięgna udowego.
Na mistrzostwach świata w Helsinkach w konkurencji biegu na 800 m również zajęła 4. miejsce w finale. W 2006 roku otrzymała siódmy i ostatni w karierze złoty medal halowych mistrzostw globu (w biegu na dystansie 800 m). Brała udział w mistrzostwach świata rozgrywanych w Osace i awansowała do finału biegu na 800 m, ale nie zdołała go ukończyć.
W 2008 roku na igrzyskach olimpijskich wywalczyła 5. miejsce w finale biegu na 800 m, z rezultatem czasowym 1:57,68.
Po zakończeniu kariery lekkoatletycznej zaczęła uprawiać piłkę nożną, w 2009 zaczęła rozgrywki w lidze RPA, dwa lata później zaś była reprezentantką Mozambiku w piłce nożnej. W 2011 roku zaczęła też trenować reprezentantkę RPA Caster Semenyę.
Osiągnięcia RokZawodyMiastoMiejsceKonkurencjaWynik1988 Mistrzostwa Afryki Annaba bieg na 800 m 2:06,55Igrzyska olimpijskie Seul 7. bieg na 800 m 2:04,361990 Mistrzostwa Afryki Kair bieg na 800 m 2:13,54 bieg na 1500 m 4:25,271991 Mistrzostwa świata Tokio 4. bieg na 800 m 1:57,63Igrzyska afrykańskie Kair bieg na 800 m 2:04,021992 Igrzyska olimpijskie Barcelona 5. bieg na 800 m 1:57,49 9. bieg na 1500 m 4:02,60Puchar Świata Hawana bieg na 800 m 2:00,47 sztafeta 4 × 400 m 3:31,901993 Halowe mistrzostwa świata Toronto bieg na 800 m 1:57,55Mistrzostwa Afryki Durban bieg na 800 m 1:56,36Mistrzostwa świata Stuttgart bieg na 800 m 1:55,43Finał Grand Prix IAAF Londyn bieg na 800 m 1:57,351994 Igrzyska dobrej woli Petersburg bieg na 800 m 1:57,63Puchar Świata Londyn bieg na 800 m 1:58,271995 Halowe mistrzostwa świata Barcelona bieg na 800 m 1:57,62Mistrzostwa świata Göteborg bieg na 800 m Finał Grand Prix IAAF bieg na 800 m 1:55,72Igrzyska afrykańskie Harare bieg na 800 m 1:57,671996 Igrzyska olimpijskie Atlanta bieg na 800 m 1:58,711997 Halowe mistrzostwa świata Paryż bieg na 800 m 1:58,96Mistrzostwa świata Ateny bieg na 800 m 1:57,59Finał Grand Prix IAAF Fukuoka bieg na 800 m 1:56,931998 Igrzyska dobrej woli Nowy Jork bieg na 800 m 1:58,83Mistrzostwa Afryki Dakar bieg na 800 m 1:57,95Puchar Świata Johannesburg bieg na 800 m 1:59,88Igrzyska Wspólnoty Narodów Kuala Lumpur bieg na 800 m 1:57,601999 Halowe mistrzostwa świata Maebashi bieg na 800 m 1:57,17Mistrzostwa świata Sewilla bieg na 800 m 1:56,72Finał Grand Prix IAAF Monachium bieg na 800 m 1:59,10Igrzyska afrykańskie Johannesburg bieg na 800 m 1:59,732000 Igrzyska olimpijskie Sydney bieg na 800 m 1:56,152001 Halowe mistrzostwa świata Lizbona bieg na 800 m 1:59,74Mistrzostwa świata Edmonton bieg na 800 m 1:57,17Igrzyska dobrej woli Brisbane bieg na 800 m 1:58,76Finał Grand Prix IAAF Melbourne bieg na 800 m 1:59,782002 Igrzyska Wspólnoty Narodów Manchester bieg na 800 m 1:57,35Mistrzostwa Afryki Tunis bieg na 800 m 2:03,11Puchar Świata Madryt bieg na 800 m 1:58,60 sztafeta 4 × 400 m 3:26,842003 Halowe mistrzostwa świata Birmingham bieg na 800 m 1:58,94Mistrzostwa świata Paryż bieg na 800 m 1:59,89Światowy Finał IAAF bieg na 800 m 1:59,592004 Halowe mistrzostwa świata Budapeszt bieg na 800 m 1:58,50Igrzyska olimpijskie Ateny 4. bieg na 800 m 1:56,512005 Mistrzostwa świata Helsinki 4. bieg na 800 m 1:59,712006 Halowe mistrzostwa świata Moskwa bieg na 800 m 1:58,90Igrzyska Wspólnoty Narodów Melbourne bieg na 800 m 1:58,77Mistrzostwa Afryki Bambous bieg na 800 m 2:01,082007 Mistrzostwa świata Osaka bieg na 800 m 2008 Halowe mistrzostwa świata Walencja bieg na 800 m 2:02,97Mistrzostwa Afryki Addis Abeba bieg na 800 m 2:00,47Igrzyska olimpijskie Pekin 5. bieg na 800 m 1:57,66 Źródło:
Rekordy życiowe bieg na 400 m – 51,37 (2 sierpnia 1994, Monako) bieg na 800 m – 1:55,19 (17 sierpnia 1994, Zurych) bieg na 1500 m – 4:01,50 (12 lipca 2002, Rzym) bieg na 3000 m – 9:27,37 (8 czerwca 1991, Springfield) sztafeta 4 × 400 m – 3:26,84 (21 września 2002, Madryt) Halowe bieg na 800 m – 1:57,06 (21 lutego 1999, Liévin) bieg na 1000 m – 2:30,94 (25 lutego 1999, Sztokholm) bieg na 1500 m – 4:17,93 (1 lutego 1992, Portland) Źródło:
22 lutego 1998 roku wygrała bieg na 800 metrów podczas mityngu we francuskim Liévin z czasem 1:56,36 – o 0,04 sekundy lepszym od halowego rekordu świata Niemki Christine Wachtel. Wynik ten nie został jednak ratyfikowany przez IAAF z powodu naruszenia przepisów – zapisy telewizyjne pokazały, że Mutola biegła poza wyznaczonym torem na ostatnim wirażu.
Odznaczenia i wyróżnienia Została lekkoatletką roku według magazynu Track & Field News (za 2003 rok). W 2004 roku zaś otrzymała najwyższe cywilne odznaczenie Mozambiku – Order Eduardo Mondlane'a I Klasy.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Mozambiccy średniodystansowcy Kategoria:Mozambiccy olimpijczycy Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1996 Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 2000 Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1988 Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1992 Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1996 Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2000 Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2004 Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2008 Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Lekkoatletyce 1993 Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Lekkoatletyce 1997 Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Lekkoatletyce 1999 Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Lekkoatletyce 2001 Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Lekkoatletyce 2003 Kategoria:Medaliści Igrzysk Afrykańskich 1991 Kategoria:Medaliści Igrzysk Afrykańskich 1995 Kategoria:Medaliści Igrzysk Afrykańskich 1999 Kategoria:Medaliści Igrzysk Wspólnoty Narodów 1998 Kategoria:Medaliści Igrzysk Wspólnoty Narodów 2002 Kategoria:Medaliści Igrzysk Wspólnoty Narodów 2006 Kategoria:Rekordziści świata w lekkoatletyce Kategoria:Reprezentantki Mozambiku w piłce nożnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Maputo Kategoria:Urodzeni w 1972