thumb|upright=1.1|Kościół i klasztor podominikański Klimontów – miasto w Polsce położone w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, na Wyżynie Sandomierskiej. Siedziba gminy Klimontów. Miasto jest członkiem Unii Miasteczek Polskich.
W latach 1975–1998 miejscowość należała do województwa tarnobrzeskiego. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 9 z Radomia do Rzeszowa, a także droga wojewódzka nr 758. Miasto znajduje się też na Małopolskiej Drodze św. Jakuba.
Historia Miasto Klimontów powstało w połowie XIII w. Znajdowało się na terenie współczesnej miejscowości Górki. Obok niej, na gruntach wsi Ramuntowice (lub Ramułtowice) powstało miasto. Założył je na mocy królewskiego przywileju Jan Zbigniew Ossoliński 2 stycznia 1604 roku.
W 1611 r. miasto otrzymało przywilej na 3 jarmarki w roku oraz 2 targi w tygodniu. W 1613, w Klimontowie wzniesiono klasztor dominikanów, a w latach 1643–1646 kolegiatę z fundacji Jerzego Ossolińskiego. Miasto było ośrodkiem dóbr ziemskich złożonych z 9 folwarków.
W 1663 r. Klimontów miał 24 domy i 530 mieszkańców (w tym 129 Żydów). W 1827 r. było tu 118 domów i 1314 mieszkańców. Miejscowa ludność poza rolnictwem zajmowała się wyrobem sukna. W drugiej połowie XVIII w. powstała tu manufaktura sukiennicza.
W 1656 roku w czasie potopu szwedzkiego żołnierze szwedzcy w czasie pobytu w mieście po ograbieniu zniszczyli budynek kościoła.
W 1784 roku miasteczko Klimontów wraz z Zagajami należało do Leduchowskich.
Od końca 1809 roku do kwietnia 1811 roku w Klimontowie stacjonowała część 1 Pułku Strzelców Konnych.
W czasie powstania listopadowego w Klimontowie sformowano batalion 12 pułku piechoty liniowej.
Klimontów utracił prawa miejskie w 1870 roku na mocy ukazu carskiegoRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 40-41.Postanowienie z 21 kwietnia (3 maja) 1870, ogłoszone 16 (28) sierpnia 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 242, s. 167).
W 1901 urodził się tu poeta Bruno Jasieński. Od 2002 do 2011 roku każdego lata w Klimontowie odbywał się poświęcony pisarzowi festiwal Brunonalia.
W czasie I wojny światowej, w latach 1914–1915 w okolicy Klimontowa toczyły się walki pomiędzy wojskami austriackimi (m.in. cieszyński pułk Obrony krajowej) a rosyjskimi. Kwatera poległych żołnierzy austriackich zachowała się do dziś na cmentarzu parafialnym.
W 1921 osada miała około 6000 mieszkańców, a w 1939 – 4500.
We wrześniu 1939 r. miejscowość znalazła się pod okupacją niemiecką.
W czerwcu 1942 Niemcy utworzyli w Klimontowie getto dla ludności żydowskiej. Przebyli w nim Żydzi z Klimontowa, innych miejscowości powiatu sandomierskiego oraz ok. 200 Żydów z Wiednia. Podczas likwidacji getta w październiku-listopadzie 1942 ok. 4 tys. osób wywieziono do obozu zagłady w Treblince, 300 do getta w Sandomierzu, a ok. 100 niezdolnych do transportu zamordowano na miejscu.
W 1943 r. w Klimontowie Niemcy rozstrzelali 24 osoby.
W 1944 r. w trakcie walk prowadzonych przez armię niemiecką i Armię Czerwoną zniszczeniu uległa m.in. kolegiata. Walki zakończyły się zdobyciem Klimontowa przez żołnierzy 13 Armii.
W dniu 16 kwietnia 1945 roku w domu przy ulicy Sandomierskiej zamordowano Abrama Złotnickiego, Rywkę Pęczyn, Chila Ledermana, Szmuela Ledermana, Chila Gotliba, Chaskiela Grosfelda. W wyniku mordu Józef Batorski pseudonim „Orzech” został skazany na karę śmierci, natomiast pozostałych oskarżonych uniewinniono. W latach 60. XX wieku do winy przyznał się także Włodzimierz Gadulski, którego skazano na 11 lat więzienia.
Po okupacji niemieckiej i zagładzie ludności żydowskiej, w 1946 liczba mieszkańców Klimontowa zmniejszyła się do 2200.
W dniu 1 stycznia 2020 Klimontów odzyskał prawa miejskie.
Zabytki thumb|upright=1.1|Rynek klimontowski thumb|upright=1.1|Fragment Rynku thumb|upright=1.1|Synagoga w Klimontowie mały|upright=1.1|Widok kościoła parafialnego sprzed 1911 r. thumb|upright=1.1|Cmentarz w Klimontowie. Na pierwszym planie groby żołnierzy z I wojny światowej, na drugim Armii Czerwonej. Układ urbanistyczny miasta, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.676 z 22.05.1984). Zespół kościoła kolegiackiego (nr rej.: A.677/1-4 z 10.01.1966, z 1.03.1967 z 14.06.1977): barokowa kolegiata pw. św. Józefa, fundacji Jerzego Ossolińskiego, wybudowana w latach 1643–1650, brama na cmentarz kościelny z końca XVIII w., kapliczka św. Józefa przed kościołem z II połowy XVIII w., plebania z połowy XVIII w., przebudowana w 1890 r. Synagoga z 1851 r. (nr rej.: A.680 z 1.03.1967 i z 14.06.1977). Zespół klasztorny dominikanów (nr rej.: A.678/1-3 z 3.03.1972 i z 14.06.1977): kościół pw. NMP i św. Jacka, wybudowany w latach 1617–1620, klasztor dominikanów z 1620 r., przebudowywany w XVIII i XIX – XX w., ogrodzenie murowane terenu klasztornego z bramą z XVII – XVIII w. Cmentarz rzymskokatolicki z 1843 r. (nr rej.: A.679 z 13.06.1988). Zabudowa rynku (nr rej.: A.681 z 30.05.1972 oraz 109/A z 28.07.1982).
Turystyka Przez miasto przechodzi zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa, czerwony szlak turystyczny z Gołoszyc do Piotrowic oraz zielony szlak rowerowy z Sandomierza do Ujazdu.
Osoby związane z Klimontowem Jan Zbigniew Ossoliński (1555–1623) – założyciel Klimontowa i fundator klasztoru dominikanów. Jerzy Ossoliński (1595–1650) – marszałek Sejmu, dyplomata, fundator kolegiaty w Klimontowie. Ignacy Hilary Ledóchowski (1789–1870) – generał brygady, uczestnik wojen napoleońskich. Jakub Zysman (1861–1926) – lekarz i społecznik, określany mianem „Klimontowskiego Judyma”. Bruno Jasieński (1901–1938) – poeta, twórca teatru amatorskiego w Klimontowie. Tadeusz Szeląg (ur. 1920) – polski wojskowy, żołnierz Batalionów Chłopskich. Andrzej Gawryś (ur. 1936) - polski lekarz anestezjolog, działacz Solidarności, społecznik. Zdzisław Goszczyński (1897–1940) – polski wojskowy, legionista. Rafał Staszewski (ur. 1977) – dziennikarz i regionalista, autor . Stanisław Szwarc-Bronikowski (1917–2010) – publicysta, podróżnik i filmowiec.
Wójtowie i burmistrzowie Klimontowa Wójtowie: Marian Furmanek (1990-1998) Adam Przybylski (1998-2002) Bogusław Mrozowski (2002-2006) Ryszard Bień (2006-2014) Marek Goździewski (2014-2020) Burmistrzowie (odzyskanie praw miejskich w 2020 roku) Marek Goździewski (2020-obecnie)
Zobacz też Cmentarz żydowski w Klimontowie Parafia św. Józefa w Klimontowie Przyczółek baranowsko-sandomierski
Przypisy
Bibliografia
Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965–1967 Eugeniusz Niebelski, W dobrach Ossolińskich – Klimontów i okolice
Linki zewnętrzne Klimontów – Strona internetowa miasta i gminy miejsko-wiejskiej
Kategoria:Miasta w województwie świętokrzyskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVII wieku Kategoria:Prywatne miasta Ossolińskich herbu Topór