thumb|240px|Pancernik „Admiral Graf Spee” podczas samozatopienia, 1939 Bitwa o ujście rzeki lub Bitwa przy River Plate lub Bitwa u ujścia La Platy (ang. The Battle of the River Plate) – brytyjski film wojenny z 1956 roku w reżyserii Michaela Powella i Emerica Pressburgera.

Fabuła Fabuła filmu przedstawia jeden z epizodów początkowego okresu II wojny światowej na morzu – Bitwę u ujścia La Platy – historię wytropienia i osaczenia niemieckiego „pancernika kieszonkowego” „Admiral Graf Spee” przez okręty brytyjskie, stoczoną 13 grudnia 1939 w okolicy ujścia La Platy u wybrzeży Urugwaju, zakończoną samozatopieniem niemieckiego rajdera.

Obsada Peter Finch – Hans Langsdorff (kapitan „Admiral Graf Spee”) Bernard Lee – Patrick Dove (kapitan MS „Africa Shell”) Andrew Cruickshank – William Stubbs (kapitan SS „Doric Star”) Peter Dyneley – John Robison (kapitan SS „Newton Beech”) Anthony Quayle – komodor/kontradmirał Henry Harwood (dowódca zespołu brytyjskiego) Ian Hunter – Charles Woodhouse (kapitan HMS „Ajax”) Patrick Macnee – komandor por. Ralph Medley John Gregson – Frederick „Hookie” Bell (kapitan HMS „Exeter”) Jack Gwillim – Edward Parry (kapitan HMS „Achilles”) John Le Mesurier – kapelan na HMS „Exeter” Barry Foster – st. marynarz Roper na HMS „Exeter” Lionel Murton – Mike Fowler (amerykański korespondent radiowy w Montevideo) Christopher Lee – Manolo (właściciel baru) Edward Atienza – Pop (asystent Mike Fowlera) April Olrich – Dolores (piosenkarka w barze Manolo) Anthony Bushell – Eugen Millington-Drake (ambasador brytyjski w Urugwaju) Michael Goodliffe – kpt. Henry McCall (brytyjski attaché floty w Buenos Aires) Peter Illing – dr Alberto Guani (urugwajski minister spraw zagranicznych) William Squire – Ray Martin (brytyjski agent SIS w Montevideo) John Chandos – dr Otto Langmann (niemiecki ambasador w Urugwaju) Douglas Wilmer – M. Desmoulins (francuski ambasador w Urugwaju) Roger Delgado – kpt. Varela

O filmie Fabuła filmu oparta jest na faktach. Wydarzenia, postacie, a nawet okręty w nim pokazane (pomijając szczegóły) nie są fikcyjne. Wprawdzie nie zagrał w nim żaden z uczestników tamtych wydarzeń, jednak plenery oraz niektóre okręty są autentyczne. Zdjęcia kręcono m.in. w porcie Montevideo u ujścia La Platy z wykorzystaniem tysięcy miejscowych mieszkańców jako statystów (wielu z nich najprawdopodobniej pamiętało pokazywane wydarzenia).

Pomysł stworzenia filmu powstał w 1954 podczas pobytu dwóch jego producentów – Michaela Powella i Emerica Pressburgera na festiwalu filmowym w Argentynie. Jeden z dni postanowili poświęcić na obejrzenie wraku niemieckiego rajdera (zatopionego na płyciźnie i w dużej części widocznego nad poziomem wody). Spotkanie z jednym z brytyjskich oficerów marynarki i autobiograficzna książka jednego z kapitanów zatopionego przez „Spee'a” statków stało się z kolei inspiracją do jednego z wątków filmu. Zdjęcia rozpoczęto rok później, 13 grudnia 1955 roku, w szesnastą rocznicę bitwy.

Film w swojej fabule na ogół zgodny jest ze szczegółami historycznymi. Pomija wątek samobójstwa dowódcy niemieckiego krążownika kapitana Hansa Langsdorffa, który zastrzelił się wkrótce po internowaniu.

W filmie wykorzystano dwie piosenki kompozytora Briana Easdale: „Dolores' Song” i „Rio de la Plata” w wykonaniu amerykańskiej śpiewaczki Muriel Smith, która dubbingowała głos April Olrich – filmowej Dolores.

Okręty użyte w filmie W filmie zostały użyte dwa autentyczne okręty, które brały udział w bitwie. Były to krążowniki: nowozelandzki HMNZS Achilles, który wtedy służył już w marynarce indyjskiej jako INS „Delhi” oraz H.M.S. „Cumberland”. W role pozostałych uczestników bitwy wcieliły się: amerykański krążownik USS „Salem” jako „Admiral Graf Spee”, brytyjski krążownik HMS „Sheffield” jako HMS „Ajax”, HMS „Jamaica” jako HMS „Exeter”. Brytyjski lekki krążownik HMS „Birmingham” został wykorzystany w wielorakiej roli: odpalania salw z dział, przedstawienia eksplozji na pokładzie „Extera”, jako „Admiral Graf Spee” podczas pobierania zaopatrzenia z „Altmarka” oraz w scenie pogrzebu niemieckich marynarzy. Brytyjski tankowiec RFA „Olna” posłużył jako niemiecki zaopatrzeniowiec „Altmark”, brytyjski RFA „Fort Duquesne” jako niemiecki „Tacoma”, urugwajską kanonierkę „Urugwaj” „zagrał” jeden z brytyjskich trałowców typu „Ton”. Dwa niszczyciele: brytyjski HMS „Battleaxe” i amerykański USS „William R. Rush” posłużyły jako okręty z których filmowano sceny batalistyczne na morzu.

Użycie wszystkich tych jednostek w filmie oraz jego realizacja w bardziej lub mniej autentycznych plenerach było możliwe dzięki zaangażowaniu flot wojennych: Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Indii, Urugwaju, ich dowódców oraz lokalnych władz i ich przedstawicielstw, za co autorzy filmu wyrazili swoje podziękowanie w napisach początkowych filmu, w obsadzie wymieniając nawet nazwy wszystkich okrętów jakie „zagrały” w filmie oraz podając ich filmowe odpowiedniki.

Odbiór Film został bardzo dobrze przyjęty zarówno przez krytyków jak i widzów, również przez szefów wytwórni „The Rank Organisation” w której powstał. Po obejrzeniu gotowego już obrazu, zadecydowali oni o przesunięciu jego premiery o rok, po to aby w 1956 pokazać go na prestiżowej „The Royal Film Performance” – corocznej, uroczystej premierze filmu brytyjskiego z udziałem członków rodziny królewskiej, z której wpływy przeznaczane są na wsparcie ludzi z branży filmowej. Miała ona miejsce w kinie „Odeon Leicester Square”, 29 października 1956, w obecności królowej Elżbiety II i księżniczki Małgorzaty. Została ona zauważona również w Polsce. W 1957 roku film był czwartym pod względem oglądalności filmem w Wielkiej Brytanii, po tak znanych obrazach jak: Wyższe sfery, Doktor na wolności i Niezastąpiony kamerdyner. W tym samym roku film otrzymał nominacje w trzech kategoriach (m.in. za Najlepszy Brytyjski Film, Najlepszy Brytyjski Scenariusz) do nagrody BAFTA

Zobacz też Bitwa u ujścia La Platy

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Plakat do filmu

Kategoria:Brytyjskie filmy historyczne Kategoria:Brytyjskie filmy wojenne Kategoria:Brytyjskie filmy o II wojnie światowej Kategoria:Brytyjskie filmy z 1956 roku Kategoria:Filmy kręcone w Montevideo Kategoria:Filmy w reżyserii Emerica Pressburgera Kategoria:Filmy w reżyserii Michaela Powella Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Urugwaju