Barbara Bilińska (ur. 28 kwietnia 1949) – polska uczona, profesor nauk biologicznych. Specjalistka naukowa w dziedzinie cytologii, endokrynologii oraz fizjologii zwierząt. Od 2010 członek korespondent, od 2025 członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk od 2010 roku. Pracowniczka Instytutu Zoologii i Badań Biomedycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prowadzi badania nad znaczeniem procesu aromatyzacji i równowagi hormonalnej w prawidłowej czynności gonad oraz rolą androgenów, estrogenów i połączeń międzykomórkowych w regulacji spermatogenezy i steroidogenezy.
Ukończyła studia biologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim (rocznik 1972). Doktorem została w 1975 na podstawie pracy zatytułowanej Wpływ ultradźwięków na poziom wolnych aminokwasów w mózgu szczura w rozwoju ontogenetycznym, przygotowanej pod kierunkiem Zbigniewa Dąbrowskiego. Habilitowała się w 1991 na podstawie dorobku naukowego i pracy zatytułowanej Regulacja hormonalna funkcji komórek Levdiga in vitro. Tytuł profesora uzyskała 22 października 1998 roku.
Na początku 2022 była sygnatariuszką listu otwartego do Komisji Europejskiej z apelem o podjęcie wszelkich możliwych kroków w celu natychmiastowego wstrzymania przez rząd polski budowy muru na granicy polsko-białoruskiej, do czasu przeprowadzenia zgodnej z prawem Unii Europejskiej i wymogami ochrony przyrody oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na spójność sieci Natura 2000.
Wybrane prace Jest kierowniczką, recenzentką oraz promotorką wielu prac z zakresu biologii, między innymi: Rola androgenów w regulacji ekspresji genu koneksyny 43 w tkankach rozrodczych świni w okresie neonatalnym oraz przed i po uzyskaniu dojrzałości płciowej Molekularne mechanizmy funkcjonowania połączeń międzykomórkowych podczas spermatogenezy szczura w warunkach ograniczonego dostępu androgenów: badania in vivo i in vitro Biotechnologiczne i fizjologiczne metody doskonalenia procesów rozrodu zwierząt w warunkach prawidłowego i zakłóconego środowiska: Rola estrogenów w gonadzie męskiej Aromatyzacja androgenów w gonadzie męskiej nornicy rudej Immunoendokrynne interakcje w gonadzie męskiej Wpływ obestatyny na profil hormonalny i metabolizm w szczurzym i mysim modelu otyłości i cukrzycy typu 2 Wpływ analogów GnRH na ekspresję aktywin i inhibin w osi hormonalnej podwzgórze-przysadka mózgowa-jajnik u szczura Rola androgenów w regulacji czynności prostaty knura: badania in vivo i in vitro Rola receptorów hormonów steroidowych w regulacji funkcji układu reprodukcyjnego ogiera i wnętrza
Odznaczenia i wyróżnienia Otrzymała następujące nagrody i wyróżnienia: „Laur Jagielloński” (2015), Tytuł honorowego członka Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików (od 2012), Subsydium Profesorskie MISTRZ FNP (2008), Nagrodę Fundacji Biologii Komórki i Biologii Molekularnej za działalność redakcyjną (1995), Indywidualną Nagrodę Ministerstwa Edukacji Narodowej trzeciego stopnia za osiągnięcia naukowe (1990); Medal Komisji Edukacji Narodowej (2010), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2011).
Przypisy
Kategoria:Polscy cytolodzy Kategoria:Polscy endokrynolodzy Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego