El Detti – wieś w Sudanie położona na prawym brzegu Nilu między III a IV kataraktą, w Prowincji Północnej. Znajduje się tu stanowisko archeologiczne – cmentarzysko datowane na okres wczesnomakurycki.
Historia badań W 1919 roku na stanowisko dotarł amerykański archeolog G.A. Reisner, który przebadał kilka grobów i narysował plan cmentarzyska. Zarejestrowano je także podczas badań powierzchniowych prowadzonych w 1992 roku ramach wspólnego projektu sudańskiej National Corporation for Antiquities and Museums (NCAM) i włoskiego University of Cassino. Na jego czele stała Irene Vincentelli. Od 2014 roku badania odbywają się w ramach projektu "Early Makuria Research Project", to jest przy współpracy NCAM oraz Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego, pod kierunkiem dr. hab. Mahmouda el-Tayeba z CAŚ UW. W pierwszym roku polsko-sudańskiego projektu przeprowadzono badania powierzchniowe i prace dokumentacyjne, a od 2015 rozpoczęto wykopaliska archeologiczne.
Odkrycia archeologiczne Na stanowisku znajduje się kilkadziesiąt grobów tumulusowych (kurhanów), rozlokowanych na obszarze o powierzchni 500 na 400 metrów. Wszystkie groby zostały wyrabowane w przeszłości. Głównym celem badań jest poznanie konstrukcji tumulusów i porównanie ich z architekturą grobową na stanowisku Az-Zuma, które oddalone jest o około 7 kilometrów. Na południowy wschód od cmentarzyska ciągnie się mur – na podstawie znalezionych tam fragmentów naczyń ceramicznych można przypuszczać, że jego konstrukcja związana była ze stanowiskiem chrześcijańskim (dotąd nierozpoznanym), co wskazuje na kontynuację osadnictwa w okresie chrześcijańskim. Podobnie jak na stanowisku w Az-Zuma wyróżniono tu trzy typy konstrukcji grobowych. Różnice pomiędzy poszczególnymi typami grobów pokazują raczej różnicę w strukturze społecznej i statusie pochowanych w nich osób, niż rozróżnienie chronologiczne. W ramach prac misji prowadzone są także badania antropologiczne (Robert Mahler) i archeozoologiczne (Urszula Iwaszczuk), badania nad ceramiką (Ewa Czyżewska-Zalewska) i przedmiotami metalowymi (Joanna Then-Obłuska – ozdoby, Łukasz Zieliński).
Przypisy
Bibliografia El-Tayeb, M. (2018). Early Makuria Research Project Excavations at el-Zuma, 2017. Preliminary report, Polish Archaeology in the Mediterranean 26, 339-354 El-Tayeb, M., Czyżewska-Zalewska, E., Kowarska, Z., Lenarczyk, S., appendix: Zieliński, Ł. (2016). Early Makuria Research Project: Interim report on the excavations 2014 and 2015, Appendix: Metal objects from the El-Detti cemetery, Polish Archaeology in the Mediterranean 25, 403–430 Iwaszczuk, U. (2016). Animals from tumuli in El-Detti, Sudan: From bone remains to studying ritual, Polish Archaeology in the Mediterranean 25, 431–446
Linki zewnętrzne El Detti - strona projektu
Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Sudanie