thumb|240px mały|240px Włókniak czerwonowinny, strzępiak czerwonowinny (Inosperma adaequatum (Britzelm.) Matheny & Esteve-Rav.) – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Inosperma, Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1879 r. Max Britzelmayr nadając mu nazwę Agaricus adaequatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu Matheny i Esteve-Rav. w 2019 r.
Synonimy:
Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. Synonimy: strzępiak jurajski (Andrzej Nespiak 1990), strzępiak brunatny (Barbara Gumińska, W. Wojewoda 1983)Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, .. Po przeniesieniu do rodzaju Inosperma wszystkie te nazwy stały się niespójne z nazwą naukową. W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym zarekomendowała nazwę włókniak czerwonowinny.
Morfologia Trzon Średnica 3–8 cm, stożkowato wypukły lub płaski z garbkiem. Brzeg cienki i wkrótce odginający się do góry, czasami falisty lub płatowaty. Powierzchnia jasnocielista, delikatnie jedwabista, pokryta brudnowiśniowymi lub brązowowiśniowymi łuseczkowi lub włókienkami. Zabarwienie jest najbardziej intensywne na środku, ku brzegowi jaśniejszeAndrzej Nespiak, Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe), Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Marie Curie Skłodowskiej, 1990, .. Blaszki Zatokowato wycięte, prawie wolne, gęste, cienkie, z blaszeczkami, żółtoszarawe, brudnordzawe lub ochrowooliwkowe. Ostrza jaśniejsze, oszronione. Trzon Wysokość 5–12 cm, grubość 0,6–2 cm, walcowaty, nieco tylko grubszy u podstawy, mięsisty, pełny. Pod kapeluszem niemal biały, delikatnie oszroniony, ku dołowi coraz ciemniejszy – od brudnoróżowego do ciemnofioletowego przy podstawie. Zabarwienie to pochodzi od pokrywających go brązowowiśniowych włókienek, a jego natężenie od ich ilości. Miąższ O barwie od białawej do brudnowiśniowej, najsilniej wybarwiony w garbku i przy podstawie trzonu. Zazwyczaj jest robaczywy i ma silnie odrażający zapach. Smak łagodny. Cechy mikroskopowe Zarodniki eliptyczne lub fasolkowate, gładkie, bez guzków 12–16,5 × 6,5–8,5 µm. Mają dość grube, rdzawobrązowe ściany. Podstawki 30–45(–60) × 10–13 µm, zazwyczaj 4–sterygmowe, o sterygmach długości do 5 µm. Nielicznie występują cienkościenne, hialinowe bazydiole o maczugowatym kształcie i rozmiarach 35–50 × 10–13 µm. W hymenium występują także inne płonne elementy. Są grubościenne, nieregularne i rdzawobrązowe.
Występowanie i siedlisko Włókniak czerwonowinny znany jest w Europie, Ameryce Północnej i Azji. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano kilka stanowisk. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowychZbigniew Mirek, Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006, .. Nowe, bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów.
Grzyb mikoryzowy. Występuje w lasach liściastych i mieszanych, w parkach, ogrodach botanicznych, wśród opadłych liści, zwłaszcza pod grabami, leszczyna, bukami lub dębami. Owocniki od czerwca do października.
Gatunki podobne Najbardziej podobny morfologicznie jest strzępiak płowy (Inocybe cervicolor). Ma również identyczny, odrażający zapach. Według R. Heima strzępiak czerwonowinny wytwarza dwa rodzaje zarodników: wydłużone makrospoory 15–20 × 6–9,5 µm i owalno-migdałkowate mikrospory 9–145 × 6–6,7 µmR. Heim, Le genre Inocybe, Encycl. mycol., Paris, 1931..
Przypisy
Kategoria:Strzępiakowate Kategoria:Mykobiota Polski