Maria Korniłłowicz-Strońska (ur. 23 września 1895 w Aleksinie, zm. ok. 13 lutego 1944 w Auschwitz-Birkenau) – polska działaczka niepodległościowa, nauczycielka, oficer Armii Krajowej, dama Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Córka Witolda Korniłłowicza i Izabeli z Moszczyńskich urodzona 23 września 1895 w Aleksinie, ówczesnym mieście powiatowym guberni tulskiej. Była siostrą Stefana, ps. Bem (ur. 1898), żołnierza Legionów Polskich, członka Polskiej Organizacji Wojskowej, właściciela majątku Izabelin pod Warszawą. W 1904 razem z rodziną przeniosła się do Radzymin, gdzie jej ojciec był rejentem.
W 1912 ukończyła Szkołę na Wiejskiej w Warszawie. Wraz z Hanną Rzepecką, Ireną Sienkiewiczówną i Heleną Mereck założyła w szkole kółko „kształcenia się wojskowego i nawiązania łączności z organizacjami niepodległościowymi w Galicji”. Po powrocie, latem 1912, ze zjazdu młodzieży w Krakowie uczestniczyła w tworzeniu warszawskiej Sekcji Żeńskiej Związku Strzeleckiego. W 1913 wyjechała do Krakowa gdzie rozpoczęła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Studium Rolniczym. Na początku 1914 przeniosła się na Wydział Filozoficzny, gdzie studiowała literaturę i historię.
Po wybuchu I wojny światowej służyła w służbie wywiadowczej kobiet pod dowództwem porucznika Rajmunda Jaworowskiego komendanta oddziału wywiadowczego 1 pułku piechoty Legionów Polskich. Od października 1914 w składzie radomskiej ekspozytury. Odbyła kilka podroży kurierskich, w czasie których przekraczała front niemiecko-rosyjski i austriacko-rosyjski. Od zimy do wiosny 1915 kierowała pracami Sekcji Wywiadowczej Oddziału Żeńskiego Polskiej Organizacji Wojskowej w Wilnie. Po rozwiązaniu, w sierpniu 1915, przebywała w Piotrkowie Trybunalskim. Po ponownym włączeniu kobiet w październiku do współpracy z POW objęła pod koniec roku dowództwo Poczty Etapów Naczelnej Komendy POW. Po tzw. kryzysie przysięgowym odwiedzała w 1917 oficerów legionowych internowanych w Beniaminowie, dostarczając wiadomości do wydawanego przez Romana Starzyńskiego „Biuletynu Beniaminowskiego”. Następnie powróciła do Krakowa i roku akademickim 1917/18 wznowiła studia na Wydziale Filozoficzny UJ. Po utworzeniu w lutym 1918 Oddziału Żeńskiego Komendy Naczelnej nr 2 POW w Krakowie została komendantką sekcji wywiadu i kontrwywiadu. Dowodziła Oddziałem Żeńskim w przygotowaniach do zbrojnego wystąpienia w Krakowie. Oddział rozwiązano 4 listopada po pokojowym przejęciu miasta 31 października 1918.
W roku akademickim 1921/22 ukończyła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracowała jako nauczycielka języka polskiego i historii w Gimnazjum Żeńskim im. Adama Mickiewicza we Lwowie. Następnie była dyrektorką Gimnazjum i Liceum w Stanisławowie, gdzie była też przewodniczącą koła Przysposobienia Wojskowego Kobiet. W 1936 przeniosła się do Warszawy. Pracowała jako nauczycielka języka polskiego w X. Państwowym Gimnazjum i Liceum Żeńskim im. Królowej Jadwigi.
Po wybuchu wojny włączyła się w działalność konspiracyjną. Od początku była członkiem Służby Zwycięstwu Polski. Objęła kierownictwo wewnętrznej sieci łączności konspiracyjnej – najpierw Wydziału Ogólnego, a następnie Wydziału Łączności Wewnętrznej – Oddziału II (wywiadowczego) Dowództwa Głównego SZP, a następnie Komendy Głównej Armii Krajowej. Prowadziła również sekretariat szefa Oddziału II ppłk. Wacława Berki ps. Brodowicz.
Aresztowana przypadkowo w drodze do Wilna w nocy 22 na 23 września 1943 jako Maria Sadowska. Nierozpoznana została osadzona na Pawiaku gdzie spotkała się z również aresztowaną córką Anną. Wywieziona 5 października 1943 do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau (numer obozowy 64481), gdzie zmarła ok. 13 lutego 1944. Pośmiertnie awansowana do stopnia majora.
Około 1920 wyszła za mąż za Zdzisława Karola Strońskiego (1894–1972), z którym miała córkę Annę (1922–1977).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7563 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości z Mieczami – 7 lipca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych (dwukrotnie 1922, pośmiertnie 1949) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami pośmiertnie Srebrny Wawrzyn Akademicki – 5 listopada 1935 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej” Odznaka „Za wierną służbę” – 1917
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Ofiary KL Auschwitz Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918