mały|257x257px|Leon Piniński (1905) Leon Jan Piniński herbu Jastrzębiec (ur. 8 marca 1857 we Lwowie, zm. 4 kwietnia 1938 tamże) – polski dyplomata, kolekcjoner i historyk sztuki, profesor prawa rzymskiego i rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, poseł do Rady Państwa i Sejmu Krajowego, namiestnik Galicji.
Życiorys Urodził się 8 marca 1857 we Lwowie, w ziemiańskiej rodzinie Leonarda (1824–1886) i Julii Teresy z Nikorowiczów (1833–1893). Jego braćmi byli Stanisław Antym (1854–1911), Mieczysław (1862–1918) i Aleksander August (1864–1902). Jego bratankami byli Władysław (1893–1945) i Mieczysław (1895–1945). Jego brat był dziadkiem Anny KomornickiejZ Grzymałowa w świat antyku.. Naukę na poziomie gimnazjalnym odbył w domu, a maturę zdał w Tarnopolu w 1874. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie, po czym odbył studia uzupełniające w Lipsku, Berlinie i Wiedniu. Na Uniwersytecie Lwowskim w 1880 uzyskał stopień doktora, w 1886 uzyskał habilitację jako docent prawa rzymskiego. W 1891 został mianowany profesorem zwyczajnym prawa rzymskiego. Był czynnym członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, członkiem Towarzystwa Naukowego we Lwowie.
Po kilku latach odsunął karierę naukową na rzecz polityki. Był członkiem ziemiańskiego ugrupowania Podolaków, konserwatywnym politykiem galicyjskim. W latach 1889–1898 był posłem do Rady Państwa w Wiedniu, w latach 1894–1898 zasiadał w Sejmie Krajowym we Lwowie. Od 1898 przez pięć lat do 1903 sprawował urząd namiestnika Galicji. W tym czasie podjął energiczną walkę z nacjonalizmem ukraińskim i ruchem socjalistycznym. W tymże 1898 wprowadził w 33 powiatach stan wyjątkowy, wymierzony w ruchy socjalistyczny i ludowy. W 1903 został odwołany z funkcji namiestnika, jednak zachował dożywotnie członkostwo austriackiej Izby Panów.
Po ustąpieniu z urzędu powrócił na Uniwersytet Lwowski jako profesor prawa rzymskiego. Wykładał także prawo karne. Przed 1914 był protektorem Galicyjskiego Towarzystwa Ochrony Zwierząt we Lwowie. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 jako przedstawiciel Podolaków był członkiem sekcji wschodniej Naczelnego Komitetu NarodowegoKonstanty Srokowski, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923, s. 146.. Po wojnie podjął studia nad sztuką i muzyką oraz kolekcjonerstwo. Prowadząc cygański tryb życia artysty, podczas licznych podróży i w zaciszu domowym pisał najlepsze swoje prace. Swoje bogate zbiory ofiarował na rzecz Komitet Odnowy Wawelu (350 obrazów, głównie dzieł malarstwa włoskiego i holenderskiego), Ossolineum i innym.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pozostawał profesorem zwyczajnym prawa rzymskiego na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Został rektorem UJK w roku akademickim 1928/1929. Otrzymał tytuł doctora honoris causa UJK, a w chwili przejścia na emeryturę w 1935 otrzymał tytuł profesora honorowego.
Był autorem wielu prac naukowych z dziedziny prawa (początkowo publikował w języku niemieckim), a także z zakresu kultury i sztuki, w tym muzyki i literatury. W 1931 została wydana publikacja pt. Leon Piniński: z okazji pięćdziesięciolecia doktoratu, a w 1936 Księga pamiątkowa ku czci Leona Pinińskiego. Poza publikacjami z dziedziny prawa był autorem dzieł z zakresu literatury i muzyki, w tym opery. Został powołany komitet dla uczczenia zasług profesora Pinińskiego, a na początku Rada Miasta Lwowa podjęła decyzję o oznaczeniu ulicy Głębokiej imieniem profesora. 18 czerwca 1936 w auli UJK odbyła się uroczystość z okazji 50-lecia pracy naukowej i obywatelskiej Leona Pinińskiego.
Był hrabią, do 1920 zarządzał majątkiem Grzymałów, należącym do córki swego najstarszego brata Stanisława, Julii z Pinińskich Wolańskiej. Był właścicielem dóbr Iwanówka.
Zmarł 4 kwietnia 1938. Został pochowany 6 kwietnia 1938 na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Grobowiec został wykonany przez Henryka Karola Periera.
Jego żoną przez niemal dwadzieścia lat była hrabianka Maria z Mniszchów (ur. 5 sierpnia 1858, zm. 16 lutego 1922 we LwowieRenata Wiaderna-Kuśnierz, Prawo rzymskie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w okresie międzywojennym (1918–1939), Toruń 2015, wyd. Adam Marszałek, s. 516.), córka szambelana austriackiego Alfonsa Mniszcha i Janiny Dunin Borkowskiej oraz wdowa po Tadeuszu Horochu. Nie mieli dzieci.
Publikacje thumb|Willa Leona Pinińskiego we Lwowie przy ul. Matejki 4 thumb|Grobowiec rodzinny Pinińskic Prawnicze Stan faktyczny nabycia posiadania (pierwsza publikacja) Der Tatbestand des Sachbesitzerwerbs nach gemeinem Recht, Tom 1 (1888) Der Tatbestand des Sachbesitzerwerbs nach gemeinem Recht: eine zivilistische Untersuchung. 2. Sukzession in den Besitz, Besitzerwerb animo solo, Besitzwille, Lehre von den juristischen Willenserklärungen, Tom 2 (1888) Sukzession in den Besitz, Besitzerwerb animo solo, Besitzwille, Lehre von den juristischen Willenserklärungen (1888) Uwagi o niektórych kwestyach spornych tyczących się zastosowania nowéj ustawy propinacyjnéj (1889) Pojęcie i granice prawa własności według prawa rzymskiego (1900) Begriff und Grenzen Des Engenthumsrechts Nach Romischen Recht (1902) O stosunkach prawnych nie bronionych skargą (1925) Prawo rzymskie prywatne. Cz. ogólna (1928, współautor) Wpływ błędu „in corpore” i „in qualitate” na ważność umów: według prawa rzymskiego (1930) W 1400-letnią [!] rocznicę kodyfikacji Justyniana: odczyt wygłoszony we Lwowie na zaproszenie Towarzystwa Filologicznego (1935) Kilka uwag o recepcji w prawie (1936) Ankieta w sprawie projektu prawa małżeńskiego uchwalonego przez K. K.
Kultura i sztuka Zamek na Wawelu (1905) Ewolucja i moda w pojmowaniu piękna (1908) Przechadzka po muzeach madryckich: z illustracyami (1908) Pod wrażeniem „Rozmyślań” Marka Aurelego (1911) Piękno miast i zabytki przeszłości (1912) Muzyka jako czynnik kultury (1913) Parsifal Wagnera po latach trzydziestu (1914) Sądy Goethego o sztuce włoskiej (1916) Królowie polscy i ich rodziny: słowo wstępne wygłoszone na otwarcie wystawy starych rycin (1918) Śladem błękitnym (1921, współautor) Cykl oper Wagnera Etyka Dantego w Boskiej Komedii (1922) Tylko Dante w Boskiej Komedii (1922) Dramaty z dziejów Anglii. Komedie (1924) Shakespeare: Wrażenia i szkice z twórczości poety, Tom 1 (1924) Shakespeare: Wrażenia i szkice z twórczości poety. Cz. 2, Dramaty z dziejów Anglii. Komedie (1924) Problem autorstwa. Charakterystyka ogólna. Wielkie tragedie i dramaty ze świata starożytnego (1924) Wspomnienia o Juljanie Dunajewskim (1925) O pojęciu Korony w artykułach henrycjańskich (1936)
Obywatelstwa honorowe Otrzymał tytuły honorowego obywatelstwa miast: Skałat (1898), Grzymałów (1898), Przeworsk (2 listopada 1899), Nowy Sącz (13 czerwca 1901), Drohobycz (1901), Skole (5 lutego 1902), Stary Sambor (1902), Buczacz (maj 1903), Gródek (28 maja 1903), Janów (28 maja 1903), Podgórze (1903), Zaleszczyki (czerwiec 1903), Dolina (czerwiec 1903), Mielec (czerwiec 1903), Nadwórna (czerwiec 1903), Budzanów (czerwiec 1903), Peczeniżyn (czerwiec 1903), Zbaraż (6 czerwca 1903), Nowy Targ (6 czerwca 1903), Dębica (12 czerwca 1903), Podwołoczyska (czerwiec 1903), Lwów (1936), Tarnów, Jasło, Tarnopol, Grzymałów, Skawina, Lubaczów. W czerwcu 1905 został mianowany członkiem honorowym Muzeum Narodowego w Krakowie.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1925)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 433 „za wybitną działalność narodową, naukową i społeczną”. Złoty Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937) „za wybitną twórczość naukową, związaną z literaturą piękną”. Odznaka Honorowa Czerwonego Krzyża z dekoracją wojenną (1917)
Przypisy
Bibliografia
Renata Wiaderna-Kuśnierz, Prawo rzymskie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w okresie międzywojennym (1918–1939), Toruń 2015, wyd. Adam Marszałek, I 2015, II 2017, s. 516. Renata Wiaderna-Kuśnierz, Leon hr. Piniński (1857–1938) – prawnik, polityk, historyk sztuki, znawca literatury i kompozytor. Zarys biografii, [w:] Przedwojenny Lwów i jego uczeni. Sylwetki – Działalność naukowa – Osiągnięcia, red. Sławomir Dorocki, Paweł Brzegowy, Kraków 2016, s. 183–209.
Linki zewnętrzne Stanisław Łempicki – przemówienie wygłoszone w Polskim Radiu we Lwowie w dniu pogrzebu Leona Pinińskiego
Adam Redzik: Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945 Dzieła Leona Pinińskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Izby Panów Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Członkowie Naczelnego Komitetu Narodowego (sekcja wschodnia) Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Honorowi obywatele Buczacza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Dębicy (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Doliny (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Drohobycza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Jasła (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Lwowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Honorowi obywatele Mielca (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Nadwórnej (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Gródka (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Lubaczowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Nowego Sącza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Nowego Targu (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Peczeniżyna (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Podgórza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Podwołoczysk Kategoria:Honorowi obywatele Przeworska (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Skolego (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Skawiny Kategoria:Honorowi obywatele Tarnopola (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Tarnowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Zaleszczyk (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Zbaraża (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele w zaborze austriackim Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Namiestnicy Królestwa Galicji i Lodomerii Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Leon Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Podolacy Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową Czerwonego Krzyża (Austria) Kategoria:Polscy dyplomaci Kategoria:Polscy kolekcjonerzy sztuki Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Polscy specjaliści prawa rzymskiego Kategoria:Polscy ziemianie Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VI kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IX kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji X kadencji Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Urodzeni w 1857 Kategoria:Zmarli w 1938