thumb|Generał Cadorna odwiedza wojska włoskie przed drugą bitwą nad Isonzo thumb|Francuski generał Joseph Joffre i włoski szef sztabu Luigi Cadorna podczas wizyty na froncie włoskim Luigi Cadorna (ur. 4 września 1850 w Verbanii, zm. 21 grudnia 1928 w Bordigherze) – włoski wojskowy i polityk, Marszałek Włoch od 1924.
Życiorys Syn generała Raffaele Cadorny. Został szefem Sztabu Generalnego w 1914 roku po nagłej śmierci generała Alberto Pollio i dowodził operacjami Królewskiej Armii Włoskiej w I wojnie światowej od przystąpienia Włoch do wojny 24 maja 1915 roku do klęski pod Caporetto.
Cadorna sformował i uzbroił dużą armię, budując również liczne szlaki zaopatrzeniowe. Nie miał jednak czasu ani środków, aby w pełni zrozumieć wszystkie mocne i słabe strony armii włoskiej. Dlatego też pojmował swoje dowództwo niemal w kategoriach absolutnych, kierując się zasadami sztywności i surowej dyscypliny, do których dodał silne poczucie obowiązku ukierunkowane na bezwarunkowe zwycięstwo. Z tej perspektywy, choć nie brakowało mu taktycznych i strategicznych walorów, był on zagorzałym zwolennikiem wojny pozycyjnej i zmasowanych ofensyw przeciwko dobrze ufortyfikowanym austro-węgierskim liniom obronnym nad rzeką Isonzo i na Krasie, co wiązało się z bardzo wysokimi stratami ludzkimi. Potrzeba toczenia wojny na wyniszczenie była rozumienia wśród wyższych dowódców, ale nie wśród żołnierzy, których frustrowały ogromne poświęcenia w obliczu nikłych korzyści terytorialnych. W 1916 roku Cadorna odniósł bardziej wymierne sukcesy, gdy armia włoska przeprowadziła udany kontratak podczas bitwy pod Asiago, a następnie zdołała zdobyć Gorycję. Rezultaty, które charakteryzowały bitwy nad Isonzo jesienią 1916 roku okazały się jednak niezadowalające.
W listopadzie 1916 roku Cadorna, w drodze rozporządzenia, wprowadził stosowanie kary dziesiątkowania w celu stłumienia domniemanych buntów, które mogłyby podważyć stabilność armii. Zdaniem gen. Antonino di Giorgio, popartym przez Komisję Śledczą Caporetto, stosowanie dziesiątkowania okazało się „bezsensownym środkiem «ślepej słabości», który często – zbyt często – kończył się atakiem na niewinnych” i „brutalnym działaniem, którego nic nie może usprawiedliwić”. Komisję Śledczą zaniepokoiła możliwość, że kara mogła być też stosowana w celu eliminacji rywali do awansu na niższych szczeblach dowodzenia. W latach 1916 i 1917 Cadorna zaostrzył przepisy dotyczące dyscypliny, jednocześnie stanowczo przypominając dowództwom o ich obowiązkach.
W 1917 roku Austriacy wpadli w kryzys i poprosili o niemieckie posiłki, z którymi przebili się pod w bitwie pod Caporetto 24 października; upokarzająca klęska Włoch została spowodowana ogromnymi stratami, niskim morale, nadmiernym rozciągnięciem linii frontu, wzrostem liczby sił wroga po wyjściu Rosji z wojny i innymi czynnikami. Armia królewska została zmuszona do odwrotu na linię Piawy. Uznany za odpowiedzialnego za porażkę, Cadorna został zastąpiony przez Armando Diaza z powodu silnych tarć ze światem politycznym i małej podatności na konieczne zmiany.
Był senatorem XXIV, XXV, XXVI i XXVII kadencji od 16 października 1913 do 21 grudnia 1928. Po dojściu do władzy Benito Mussoliniego honorowo mianowany marszałkiem przed przejściem na emeryturę w 1924 roku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Verbanii Kategoria:Włoscy marszałkowie Kategoria:Włoscy generałowie Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Jerzego Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem Sabaudzkim Wojskowym Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Królestwo Włoch) Kategoria:Włoscy senatorowie Kategoria:Urodzeni w 1850 Kategoria:Zmarli w 1928