thumb|Szpitale Okręgowe WP w 1939 1 Szpital Okręgowy im. marszałka Piłsudskiego – jednostka organizacyjna służby zdrowia Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.
Historia Zadaniem 1 Szpitala Okręgowego w Warszawie było leczenie wojskowych i osób uprawnionych do leczenia wojskowego Okręgu Korpusu nr I. Szpital dysponował ambulatorium dentystycznym, chirurgicznym, okulistycznym, laryngologicznym oraz przychodnią ogólną dla chorych. Komendant szpitala posiadał uprawnienia dowódcy brygady.
W grudniu 1925 dotychczasowy Szpital Okręgowy Nr I (Ujazdowski) został Szpitalem Szkolnym Oficerskiej Szkoły Sanitarnej, a Szpital Mokotowski został przemianowany na 1 Szpital Okręgowy, któremu podporządkowano filie na ul. Pokornej i Zakroczymskiej z oddziałami zakaźnym i skórno-wenerycznym oraz przychodnią dentystyczną dla szeregowych, a także Centralną Przychodnię Lekarską.
31 marca 1927 minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski nadał szpitalowi nazwę „1 szpital okręgowy im. marszałka Piłsudskiego”Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 11 z 31 marca 1927, poz. 98..
W październiku 1931 na bazie dotychczasowego 1 batalionu sanitarnego została utworzona Kadra Zapasowa 1 Szpitala Okręgowego, w składzie: oficer materiałowy – kpt. Jan I Sienkiewicz, zastępca oficera materiałowego – por. Józef I Nycz, oficer ewidencji personalnej – por. Józef Długosz, dowódca kompanii szkolnej – por. Stanisław Kołc, dowódca plutonu – por. Gustaw Żebrowski, lekarz kadry – kpt. lek. Czesław Jaruszewicz.
Mobilizacja 1939
1 Szpital Okręgowy był jednostką mobilizującą. Komendant szpitala był odpowiedzialny za przygotowanie mobilizacji, a komendant kadry zapasowej za jej przeprowadzenie.
Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” Kadra Zapasowa 1 Szpitala Okręgowego przed wykonaniem nałożonych na nią zadań mobilizacyjnych sama mobilizowała się w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym, do etatu wojennego kadry mobilizującej nr 1. Kadra mobilizująca była organizacją przejściową. Po wykonaniu zadań mobilizacyjnych ulegała likwidacji.
Wrzesień 1939 7 września 1939, w czasie obrony Warszawy, personel placówki wyjechał z miasta, pozostawiając pacjentów niemal bez opieki. 8 września 1939 budynek szpitala został uszkodzony w wyniku nalotu Luftwaffe.
Struktura organizacyjna Organizacja szpitala w 1923: komendant z kancelarią i komisją gospodarczą; oficer administracji budynków; oddziały chorych i pracowni klinicznych (chorób wewnętrznych, okulistycznych, laryngologicznych, neurologicznych, psychiatrycznych, ginekologicznych, zakaźnych, ponadto oddziały: mechaniczny, terapeutyczny, obserwacyjny); centralne ambulatorium lekarskie, centralne ambulatorium dentystyczne, centralne ambulatorium dentystyczne dla szeregowych, apteka okręgowa, trzy plutony obsługi sanitarnej. Szpital posiadał 1400 łóżek. Plutony obsługi sanitarnej były pododdziałami wydzielonymi ze składu 1 baonu sanitarnego.
Kadra szpitala Komendanci SzpitalaStopieńImię i nazwiskoOkres pełnienia służbyKolejne stanowiskopłk lek.Franciszek Lewickido II 1924 szef sanitarny DOK Xpłk lek. drStefan Piotr RudzkiII 1924 – XII 1925komendant Szpitala Oficerskiej Szkoły Sanitarnejppłk / płk lek. drZygmunt RażniewskiXII 1925 – 1934 i dalejpłk drBogumił Jan Łada1937 – 1939Pomocnicy komendanta szpitala i komendanci kadry zapasowejmjr / ppłk lek. Lesław Aleksander PorębskiX 1931 – 1 X 1933 starszy ordynatormjr lek. dr Dionizy Krechowicz1 X 1933 – XI 1935 kierownik referatu w Dep. Zdrowia MSWojsk.mjr drWilhelm Borkowski 1936 – IX 1939szef służba zdrowia Dowództwa Obrony Warszawy Obsada personalna i struktura szpitala w marcu 1939:StanowiskoStopień, imię i nazwiskoUwagikomendant szpitalapłk lek. dr Bogumił Jan Łada†22 X 1942konsultantpłk lek. dr Władysław Zienkiewicz†1940 Charkówkonsultantppłk dr Henryk Czesław Cianciarakierownik naukowyppłk dr Marian Wowkonowiczrezerwa personalna szpitalamjr dr Jan Faleńskistarszy ordynator I oddziału chirurgicznegokpt. dr Tomasz Rylist ordynator III oddziału chirurgicznegokpt. dr Wacław Żebrowskistarszy ordynator oddziału chirurgicznego-stomatolog.kpt. dr Franciszek Borusiewiczstarszy ordynator oddziału wewnętrznegomjr lek. dr Leopold Łojek†1940 Katyństarszy ordynator oddziału ocznegomjr dr Czesław Jaruszewiczstarszy ordynator oddziału zakaźnegomjr dr Stanisław Englert†1940 Charkówstarszy ordynator oddziału skórno-wenerycznegoppłk dr Kazimierz Sowińskiordynator oddziałumjr dr Jan Kuśnierczykstarszy ordynator oddziału nerwowegomjr dr Radzisław Tchórznickistarszy ordynator oddziału psychiatrycznegokpt. dr Cyprian Sadowskikierownik pracowni rentgenowskiejppłk dr Aleksander Lachowiczkierownik przychodni dentystycznejmjr lek. dent. Tadeusz Karnibadkierownik aptekimjr mgr Aleksander Karol Romuald Krygierpomocnik kierownika aptekipomocnik komendanta ds. gospodarczychmjr san. Stanisław Kęsek†20 VI 1940 PalimiryCentralna Przychodnia Lekarskakierownik przychodnippłk dr Bronisław Kosiewiczstarszy ordynator oddziału wewnętrznegomjr dr Kondratowicz Władysławstarszy ordynator oddziału uszno-gardłowegomjr dr Pietraszkiewicz Kajetan Antonistarszy ordynator oddziału ginekologicznegomjr dr Królikiewicz Jan WincentyKadra zapasowa 1 Szpitala Okręgowegokomendant kadrymjr dr Wilhelm Borkowskiszef sł. zdrowia DOW, †14 XII 1941 Mülberglekarz kadrypor. lek. Bolesław Tomasz Narbuttreferent szefa sł. zdrowia DOWoficer mobilizacyjnykpt. san. Józef Kublin†3 VII 1961zastępca oficera mobilizacyjnegopor. san. Juliusz Freislerciężko ranny 24 IX 1939oficer ewidencji personalnejkpt. san. Józef Długosz†1940 Katyńoficer materiałowypor. farm. mgr Bronisław Czerwieckizastępca oficera materiałowegochor. Józef Malickidowódca kompanii szkolnejkpt. san. Stanisław Kołcps. Mirski, AK, powstanie warszawskie, †4 III 1946 Murnaudowódca 1 plutonupor. san. Feliks Jan Kwapiński†1940 Charków